پونه

0
615

پونه (به انگلیسی Pennyroyal) نوعی گیاه است. روغن و برگ‌های این گیاه برای ساخت دارو استفاده می‌شوند. در طول تاریخ، پونه آمریکایی و پونه اروپایی همواره به‌طور تبادل پذیر به‌عنوان منبعی از روغن مورد استفاده قرار گرفته‌اند.

پونه

تاریخچۀ مصرف پونه به دوران یونان باستان و فرهنگ‌های قرون‌وسطا بازمی‌گردد. مردم یونان و رم باستان همواره از این گیاه در آشپزی استفاده می‌کرده‌اند. در بسیاری از دستورهای غذایی موجود در کتاب‌های آشپزی رمی، استفاده از گیاه پونه مشاهده می‌شود و معمولاً با سایر گیاهان دارویی نظیر مرزنگوش، انجدان رومی و گشنیز مورد استفاده قرار می‌گرفته است.

خواص پونه

علیرغم نگرانی‌های ایمنی جدی، پونه برای درمان سرماخوردگی، سینه‌پهلو و سایر مشکلات تنفسی استفاده می‌شود. این گیاه همچنین برای درمان درد شکم، باد، اختلالات روده‌ای و مشکلات کبد و کیسه صفرا کاربرد دارد.

زنان از پونه برای شروع یا منظم کردن دوره‌های قاعدگی یا سقط جنین استفاده می‌کنند.

همچنین از گیاه پونه برای کنترل اسپاسم‌های عضلانی، ایجاد تعریق و افزایش تولید ادرار استفاده می‌شود.

برخی از مردم از این گیاه به‌عنوان یک محرک و خنثی‌کنندۀ ضعف بدن استفاده می‌کنند.

مصرف موضعی پونـه بر روی پوست برای از بین بردن جرم‌ها، دور نگه داشتن حشرات و درمان بیماری‌های پوستی کاربرد دارد. این گیاه همچنین به‌طور موضعی برای درمان نقرس، گزیدگی‌های زهرآلود، زخم‌های دهان و حمام از بین برندۀ کک استفاده می‌شود.

در صنعت غذایی، پـونه به‌عنوان یک طعم‌دهنده کاربرد دارد.

در کارخانه‌ها، روغن پونه به‌عنوان یک دفع‌کنندۀ ککِ سگ و گربه استفاده می‌شود؛ همچنین به‌عنوان یک رایحه برای تولید شوینده‌ها، عطرها و صابون‌ها کاربرد دارد.

مصارف و اثرگذاری

ادعا می‌شود که پونـه برای موارد زیر مؤثر است، اما شواهد علمی کافی در این زمینه وجود ندارند.

  • عامل سقط جنین – برای سقط جنین، به دوزهای بالای این گیاه نیاز است که می‌تواند باعث مرگ مادر یا بروز آسیب جبران‌ناپذیر به کلیه و کبد شود.
  • کاهش اسپاسم‌ها
  • باد روده
  • سینه‌پهلو
  • ضعف بدن
  • احتباس مایعات
  • از بین بردن جرم‌ها
  • بیماری‌های پوستی
  • سایر بیماری‌ها

برای ارزیابی میزانِ اثرگذاری پونـه در این موارد و مصارف این گیاه، به شواهد علمی بیشتری نیاز است.

عوارض جانبی پونه

مصرف روغن پونه، از طریق خوردن یا مالیدن بر روی پوست، احتمالاً خطرناک است. این روغن می‌تواند باعث بروز آسیب جدی به کبد، کلیه و سیستم عصبی شود. سایر عوارض جانبی این روغن عبارت‌اند از درد شکم، حالت تهوع، استفراغ، سوزش گلو، تب، گیجی، بی‌قراری، تشنج، سرگیجه، مشکلات بینایی و شنوایی، فشارخون بالا، سقط جنین، نارسایی ریه و آسیب مغز.

نشان داده شده است که مصرف مکرر عصارۀ برگ پونۀ الکلی بیشتر از ۲ هفته می‌تواند به مرگ منجر شود.

اطلاعات چندانی دربارۀ ایمنی مصرف برگ پونه به‌عنوان چای در دسترس نیست.

احتیاط‌ها و هشدارها

احتمالاً مصرف گیاه پونه برای هیچ‌کس ایمن نیست، به‌ویژه برای کودکان و کسانی که بیماری‌ها و ویژگی‌های زیر را دارند.

زنان باردار و شیرده: اگر باردار یا شیرده هستید، مصرف پونه به شکل خوراکی یا موضعی برای شما خطرناک است. شواهدی وجود دارند که نشان می‌دهند روغن پونه می‌تواند از طریق منقبض کردن رحم، باعث سقط جنین شود. اما دوز مورد نیاز برای این اثرگذاری (سقط جنین) به‌اندازه‌ای بالا است که می‌تواند مادر را کشته یا باعث بروز آسیب جبران‌ناپذیر به کلیه و کبد شود.

به نظر می‌رسد که چای برگ پونـه می‌تواند باعث شروع قاعدگی شود که این اثر نیز می‌تواند تهدیدی برای زنان باردار محسوب شود.

کودکان: به‌احتمال زیاد مصرف خوراکی پونه برای کودکان خطرناک است. بر اساس گزارش‌ها، دو نوزاد بعد از مصرف خوراکی پونه به صدمه‌های جدی کبد و سیستم عصبی دچار شدند و یک نوزاد نیز در اثر مصرف پونه فوت کرده است.

بیماری کلیه: روغن موجود در پونه می‌تواند کلیه را اذیت کرده و بیماری کلیوی موجود را وخیم‌تر کند.

بیماری کبد: روغن موجود در پونه می‌تواند به کبد آسیب رسانده و ممکن است بیماری کبدی موجود را وخیم‌تر کند.

تداخلات

در حال حاضر اطلاعات مناسبی پیرامونِ تداخلات پونه با سایر داروها وجود ندارد.

دوز مصرفی

دوز مناسب پـونه به عوامل مختلفی بستگی دارد، ازجمله سن مصرف‌کننده، وضعیت سلامتی و چندین عامل دیگر. در حال حاضر اطلاعات علمی کافی وجود ندارد که بتوان بر اساس آن‌ها طیف مناسبی را برای دوز مصرفی گیاه پونه مشخص کرد. فراموش نکنید که محصولات طبیعی همیشه و لزوماً ایمن نیستند و دوز مصرفی آن‌ها بسیار مهم است. برای مصرف این محصولات حتماً دستورالعمل‌های درج‌شده بر روی برچسب آن‌ها را دنبال کرده و همچنین قبل از مصرف آن‌ها با پزشک خود یا یک داروساز مشورت کنید.

مسمومیت کبد (هپاتوتوکسیسیتی)

گزارش‌های فراوانی از مسمومیت ناشی از مصرف روغن پـونه وجود دارد که معمولاً چندین ساعت بعد از مصرف بروز می‌کند. فروپاشی قلبی – عروقی به همراه انعقاد داخلی عروقی انتشاریافته، برآمدِ رایج این مسمومیت است. اما برخی از افراد به صدمه کبد حاد دچار می‌شوند که با افزایش سطوح آمینوترانسفرازها و نشانه‌های اولیۀ نارسایی کبد نظیر طویل شدن زمانِ پروترومبین و آنسفالوپاتی کبدی همراه است.

الگوی بالینی صدمه کبد درواقع نکروز کبدی حاد است که اگر شدید باشد، می‌تواند به نارسایی کبد حاد و مرگ بیانجامد. ویژگی‌های ایمونوآلرژیک شایع نیستند. بیوپسی کبد، نکروز سنتریلوبولار نشان‌دار را نشان می‌دهد که می‌تواند به یک شوک یا اوردوز استامینوفن حاد شبیه باشد.

موارد مرگ

گزارش‌های زیر موارد مرگی هستند که در اثر مسمومیت پونه اتفاق افتاده‌اند:

  • سال ۱۸۹۷ میلادی – یک زن انگلیسی ۲۳ ساله هشت روز بعد از خوردن یک قاشق غذاخوری پونه، برای تحریک قاعدگی، فوت شد.
  • حدود سال ۱۹۰۹ میلادی – دادگاه عالی ایندیانا آقای کارتر را به دلیل تجویز کردن قرص‌های پـونه برای یک زن باردار محکوم کرد. این زن دو ماه بعد از سقط جنین فوت شد.
  • اوت ۱۹۱۲ – یک دختر ۱۶ ساله از شهر مریلند ۳۶ عدد قرص پونـه را برای سقط جنین مصرف کرد. کالبدشکافی نشان داد که این سقط جنین گیاهی تنها تا اندازه‌ای موفق بوده است.
  • نوامبر ۱۹۷۸ – یک زن باردار ۱۸ ساله از شهر دنور، کلرادو، بعد از مصرف یک اونس روغن پونۀ غلیظ فوت شد. هدف او سقط جنین بود. او قبل از مرگ گزارش داده بود که درگذشته برگ‌های خشک‌شدۀ پونه را برای تحریک قاعدگی مصرف کرده و عوارضی را تجربه نکرده است.
  • جولای ۱۹۹۴ – کریس هامفری، یک زن ۲۴ ساله، در شهر کالیفرنیا فوت شد. هنگام مرگ، هامفری بدون اینکه بداند، به‌طور خارج رحمی باردار بوده است. او یک چای گیاهی تهیه شده از عصارۀ پونـه را مصرف کرده بود. بر اساس گزارش یک خبرگزاری، دربارۀ علت مرگ او اختلاف‌نظر وجود دارد و ازنظر برخی مشخص نیست که مرگ او ناشی از بارداری خارج رحمی بوده است یا مسمومیت پونه.
منبعwebmd.com
اشتراک گذاری

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید