سوء تغذیه چیست | پیشگیری و علل

0
430

سوء تغذیه ، رسیدن خیلی کم یا خیلی زیاد مواد مغذی به بدن معنی می دهد. این مسئله می تواند منجر به مشکلات سلامتی جدی از جمله رشد کم، مشکلات چشمی، دیابت، و بیماری های قلبی شود. سوء تغذیه بر میلیاردها نفر در سراسر دنیا تاثیر می گذارد. برخی جمعیت ها بسته به محیط، سبک زندگی و منابع خود در معرض خطر ابتلا به انواع سوء تغذیه هستند.

این مقاله انواع، نشانه ها، و علل سوء تغذیه را مورد بحث قرار می دهد و اطلاعاتی را در مورد پیشگیری و درمان آن ارائه می دهد.

سوء تغذیه چیست

سوء تغذیه چیست؟

سوء تغذیه وضعیتی ناشی از کمبود یا مصرف بیش از حد مواد مغذی برای بدن است.

انواع سوء تغذیه عبارتند از:

  • تغذیه ناکافی: این نوع سوء تغذیه ناشی از عدم دریافت پروتئین، کالری یا مواد مغذی کافی است و باعث می شود تا وزن نسبت به قد (تضعیف کننده)، قد نسبت به سن (بازدارندگی از رشد) و وزن نسبت به سن (کمتر از حد معمول) کم باشد.
  • تغذیه بیش از حد: مصرف بیش از حد مواد مغذی خاصی همچون پروتئین، کالری یا چربی هم می تواند منجر به سوء تغذیه شود. این نوع سوء تغذیه معمولا به اضافه وزن یا چاقی منجر می شود.

افرادی که تغذیه ناکافی دارند غالبا دچار کمبود ویتامین ها و مواد معدنی، به ویژه آهن، روی، ویتامین A و ید هستند.

با این حال، کمبود ریزمغذی ها هم می تواند در تغذیه بیش از حد اتفاق بیفتد.

ممکن است اضافه وزن یا چاقی در اثر مصرف بیش از حد کالری به وجود بیاید، اما ویتامین ها و مواد معدنی کافی در همان زمان به بدن نرسد.

این مسئله به این دلیل است که غذاهایی که به اضافه وزن کمک می کنند، همچون غذاهای سرخ شده و شیرینی جات، دارای کالری و چربی زیادی هستند اما مواد مغذی اندکی دارند.

علائم و نشانه ها

علائم و نشانه های سوء تغذیه به نوع آن بستگی دارد.

توانایی شناخت تاثیرات سوء تغذیه می تواند به افراد و ارائه دهندگان خدمات بهداشتی کمک کند تا مسائل مربوط به تغذیه ناکافی و تغذیه بیش از حد را شناسایی کنند.

تغذیه ناکافی

تغذیه ناکافی معمولا ناشی از عدم دریافت مواد مغذی کافی در رژیم غذایی شما است.

این نوع تغذیه می تواند باعث:

  • کاهش وزن
  • از دست دادن توده چربی و عضلانی
  • گونه های گود شده و چشم های فرو رفته
  • شکم متورم
  • مو و پوست خشک
  • تاخیر در بهبود زخم
  • خستگی
  • دشواری در تمرکز
  • تندخویی
  • افسردگی و اضطراب

افراد دارای سوء تغذیه ممکن است یک یا چند مورد از این علائم را داشته باشند. برخی از انواع تغذیه ناکافی دارای تاثیرات شدیدی هستند.

کواشیورکور (kwashiorkor)، کمبود پروتئین شدید، موجب حفظ مایع و برآمدگی در شکم می شود. از سوی دیگر، وضعیت ماراسموس (marasmus)، که ناشی از کمبود شدید کالری است، منجر به از دست دادن و کاهش قابل توجه توده چربی و عضلانی می شود.

تغذیه ناکافی همچنین می تواند به کمبود ریز مغذی ها منجر شود. برخی از شایع ترین کمبودها و علائم آن ها عبارتند از:

  • ویتامین A: چشم های خشک، شب کوری، افزایش خطر ابتلا به عفونت
  • روی: از دست دادن اشتها، رشد کم، تاخیر در بهبود زخم ها، ریزش مو، اسهال
  • آهن: اختلال در عملکرد مغز، بروز مشکلات مربوط به تنظیم دمای بدن، مشکلات معده
  • ید: بزرگ شدن غده تیروئید (گواتر)، کاهش تولید هورمون تیروئید، مشکلات رشدی

از آنجا که تغذیه ناکافی به مسائل جسمی و بهداشتی (سلامتی) جدی منجر می شود، می تواند خطر مرگ را بالا ببرد.

درواقع، تخمین زده می شود که تغذیه تضعیف کننده، بازدارنده از رشد و کمبود ویتامین A موجب افزایش ۴۵% مرگ و میر کودکان در سال ۲۰۱۱ شد.

تغذیه بیش از حد

نشانه های اصلی تغذیه بیش از حد، اضافه وزن و چاقی است، اما این نوع تغذیه هم می تواند به کمبود مواد مغذی منجر شود.

تحقیقات نشان می دهد که افرادی که اضافه وزن دارند یا چاق هستند، نسبت به افرادی که وزن نرمال دارند، بیشتر در معرض مصرف ناکافی و سطح خون کم از ویتامین ها و مواد معدنی خاصی قرار دارند.

مطالعه بر روی ۲۸۵ نوجوان نشان داد که سطح خون و ویتامین های A و E در افراد چاق ۲ تا ۱۰ درصد کم تر از افراد شرکت کننده با وزن طبیعی بود.

این مسئله احتمالا به دلیل اضافه وزن و چاقی ناشی از مصرف بیش از حد غذاهای فرآوری شده و فست فودهایی است که کالری بالا و مواد مغذی دیگر اندکی دارند.

مطالعه ای بر روی ۱۷۰۰۰ کودک و بزرگسال نشان داد که در افرادی که فست فود مصرف کردند، میزان جذب ویتامین های A و C کمتر و میزان جذب کالری، چربی، و سدیم نسبت به کسانی که این نوع غذاها را مصرف نکردند، بالاتر بود.

تشخیص سوء تغذیه

علائم سوء تغذیه توسط ارائه دهندگان خدمات بهداشتی با بررسی وضعیت افراد تشخیص داده می شود.

ابزارهایی که برای شناسایی سوء تغذیه استفاده می شوند شامل جداول کاهش وزن و شاخص توده بدنی (BMI)، آزمایشات خون برای تعیین وضعیت ریزمغذی ها و آزمایشات جسمی است.

اگر سابقه کاهش وزن و دیگر علائم مرتبط با تغذیه ناکافی را دارید،پزشک ممکن است آزمایشات بیشتری را برای شناسایی کمبود مواد مغذی انجام دهد.

از سوی دیگر، شناسایی کمبود مواد مغذی ناشی از مصرف بیش از حد مواد مغذی، می تواند دشوارتر باشد.

اگر اضافه وزن دارید یا چاق هستید، و بیشتر غذاهای فرآوری شده و فست فود مصرف می کنید، ممکن است ویتامین ها و مواد مغذی کافی به بدن شما نرسد. برای فهمیدن این که آیا کمبود مواد مغذی دارید یا نه، درباره عادت های غذایی خود با پزشک صحبت کنید.

تاثیرات بلند مدت

سوء تغذیه می تواند منجر به بروز بیماری ها و شرایط سلامتی مزمن شود.

تاثیرات بلندمدت تغذیه ناکافی شامل افزایش خطر ابتلا به چاقی، بیماری های قلبی و دیابت است.

مطالعه ای بر روی ۵۰ نوجوان در برزیل نشان داد که پسرانی که درنتیجه تغذیه ناکافی در اوایل دوره زندگی خود، در طول ۳ سال رشد بازدارنده داشتند، در مقایسه با همسالان خود که رشد طبیعی داشتند، ۵% توده چربی بیشتری داشتند.

تحقیقات بیشتر نشان داد که ۲۱% نوجوانان با رشد بازدارنده در برزیل نسبت به کم تر از ۱۰% نوجوانان با رشد عادی، فشار خون بالا داشتند.

محققان معتقدند که تغذیه ناکافی در کودکی موجب بروز تغییراتی در متابولیسم می شود که ممکن است منجر به افزایش احتمال ابتلا به بیماری های مزمن در طول زندگی شود.

تغذیه بیش از حد نیز می تواند با گسترش مسائل خاص مربوط به سلامت مرتبط باشد.

به طور ویژه، کودکان دارای اضافه وزن و چاق شانس بیشتری در ابتلا به بیماری های قلبی و دیابت نوع ۲ دارند.

مطالعه ای بر روی بیش از ۳۶۹۰۰۰ کودک نشان داد که افراد چاق نسبت به همسالان خود با BMI طبیعی، بیش از چهار برابر احتمال ابتلا به دیابت نوع ۲ دارند.

از آن جا که اثرات سوء تغذیه می تواند خطر ابتلا به بیماری های خاص را افزایش دهد، پیشگیری و درمان سوء تغذیه می تواند به کاهش شیوع بیماری های مزمن کمک کند.

علل سوء تغذیه

سوء تغذیه یک مشکل جهانی است که می تواند ناشی از شرایط محیطی، اقتصادی، و پزشکی باشد.

سازمان بهداشت جهانی (WHO) برآورد می کند که بیش از ۴۶۰ میلیون بزرگسال و ۱۵۰ میلیون کودک تغذیه ناکافی دارند، درحالی که بیش از دو میلیارد بزرگسال و کودک دچار اضافه وزن هستند.

علل شایع سوء تغذیه عبارتند از:

غذای ناسالم یا عدم دسترسی به غذای کافی و مناسب: مطالعات غذای ناسالم را در کشورهای در حال توسعه و توسعه یافته با سوء تغذیه مرتبط می دانند.

مشکلات گوارشی و مسائل مربوط به جذب مواد مغذی: شرایطی که موجب عدم جذب مواد غذایی می شوند، همچون بیماری کرون، بیماری سلیاک و رشد بیش از اندازه باکتری در روده، می تواند باعث سوء تغذیه شوند.

مصرف بیش از حد الکل: استفاده از الکل های سنگین می تواند سبب جذب ناکافی پروتئین، کالری ها و مواد مغذی شود.

اختلالات سلامت روانی: افسردگی و سایر شرایط سلامت روانی می تواند خطر سوء تغذیه را افزایش دهد. مطالعه ای نشان داد که شیوع سوء تغذیه در افراد مبتلا به افسردگی نسبت به افراد سالم، ۴% بالاتر است.

ناتوانی در دستیابی و تهیه غذا: مطالعات نشان داده اند که نحیف و لاغر بودن، قدرت تحرک ضعیف و عدم قدرت عضلانی، عوامل خطر مربوط به سوء تغذیه هستند. این مسائل باعث کاهش مهارت های تهیه غذا می شوند.

اشتراک گذاری

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید