سنا

0
299

سنا گیاهی است که در کتب طب سنتی ایران با نام‌های سنای مکی و سنای حجازی نیز آمده است. در کرمان و بندرعباس با نام محلی «کوسن» و در بلوچستان با نام‌های محلی «نیلتاکگ» و «سانا کوری» شناخته می‌شود.

 سنا

سنا به شکل درختچه و بوته‌ی علفی است که برگ‌هایی شبیه به برگ حنا و در بعضی موارد، کمی باریک دارد. گل آن زرد مایل به کبود و میوه‌ی آن به شکل غلاف کوتاه قوسی و خمیده است. از بیشتر گونه‌های آن برای درمان یبوست استفاده می‌شود. برگ همه‌ی گونه‌ها به دلیل وجود ترکیباتی به نام «انتراکینون‌ها» تلخ است. با وجودی که گونه‌‌ای از سنا در جنوب ایران و در حوالی خلیج ‌فارس می‌‌روید، ولی به دلیل نیاز زیاد به این گیاه، عمده‌ی آن وارداتی است. گرچه گونه‌ی ایرانی و نوع وارداتی آن از نظر گیاه‌شناسی با هم متفاوت ولی از نظر خواص مشابه‌ هستند.

طبیعت

 طبیعت گیاه سنا، گرم و خشک است.

خواص درمانی سنا

– سنا را گاهی به تنهایی و گاهی با گل سرخ و افراد گرم مزاج با آلو بخارا دم‌کرده و می‌خورند. اگر همراه با گل سرخ باشد، ۲۰ گرم سنا و ۱۰ گرم گل سرخ را دم‌کرده و آب صاف شده‌ی آن را می‌نوشند.

– برای درمان دردهای مفصلی، روزی یک مثقال پودر آن را به مدت سه روز تا یک هفته می‌خورند. برخی حکمای طب سنتی آن را همراه با گل سرخ و روغن بادام شیرین تجویز می‌کنند.

– معجونی که از سنا، رازیانه و ریوند ساخته می‌شود، برای برطرف کردن ترشی معده، سوءهاضمه، نفخ شکم و سیستم گوارشی مفید است.

– جوشانده‌ی سنا در سرکه (به حدی که سفت شود) برای شست‌وشو و درمان انواع زخم‌های جلدی و جلوگیری از ریزش موی سر مفید است.

– آشامیدن ترکیب پخته شده‌ی، سنای مکی (۲۰ گرم) و روغن زیتون (۸ گرم) که به نصف برسد، برای درد کمر و اخراج خلط خام از کمر نافع است.

– برای درمان بواسیر، آشامیدن آب مطبوخ (در آتش پخته باشند) سنای مکی، گل سرخ، شیر تازه و شکر به حسب مزاج و بیماری نافع است.

خواص برگ سنا

یکی از بهترین مسهل‌های گیاهی برای رفع یبوست، برگ سناست که موجب پاکسازی سیستم گوارشی می‌شود. برگ سنا معده را از تمام سموم و باکتری‌های مزاحم، پاک کرده و به نقاط مختلف بدن (مانند مفاصل، پوست و مغز) نفوذ و مواد زائد آن قسمت را پاکسازی می‌کند. علاوه بر برگ سنا، غلاف میوه‌ی آن نیز خاصیت مسهل دارد.

برگ سنا، مسهلی است قوی و باید با احتیاط خورده شود، زیرا در برخی موارد ایجاد ناراحتی و آشفتگی و به اصطلاح، نوعی «قولنج» می‌کند. به گفته‌ی حکمای طب سنتی، اگر مصرف دمنوش برگ سنـا تداوم داشته باشد، دستگاه گوارشی به برگ سنا عادت کرده و با مصرف نکردن آن روده کار نمی‌کند، تنبل می‌شود و گاهی اوقات خونریزی می‌کند.

برگ سنـا اگر مدتی جوشانده شود، از اثر مسهلی آن کاسته خواهد شد.

توصیه می‌شود از خیس کرده یا دم‌کرده‌ی برگ سنـا استفاده کنید. به همین منظور یک قاشق سوپ‌خوری برگ سنـا را با یک قاشق غذاخوری گل سرخ در یک لیوان آب دم‌کرده و بنوشید. این دمنوش به خصوص در فصل بهار بسیار مفید است.

خواص سنا از نگاه بزرگان دین

پیامبر اکرم (ص) فرمودند: «بیماران خود را با سنا درمان کنید، قطعا اگر چیزی باشد که مرگ را رد کند، سنا است.»

امام صادق (ع) فرموده است: «اگر مردم منافع سنـا را می‌دانستند، هر آینه برای مثقالی از آن، ۲ مثقال طلا می‌پرداختند.

سنا پیشگیر و درمان بیماری پوستی (لک و پیسی)، جذام، جنون، فلج و لقوه است و نسخه‌ی تجویز آن با ترکیب مساوی از هلیله‌ی کابلی، مویز و هلیله‌ی زرد بیان شده که ناشتا میل ‌شود و از مهم‌ترین گیاهان برای درمان این بیماری‌هاست و نام آن سیدالادویه است.»

مصلحات

– برای کاستن عوارض جانبی سنـا، آن را با گیاهان معطر مانند انیسون، تخم گشنیز، زنجبیل، دارچین و هل مخلوط کرده و می‌خورند.

– سنا را باید در ظرف چینی یا بلور، دم کرد؛ چون این گیاه دارای مقداری تانن است که وقتی با فلز مجاور شود، رنگ آن تیره و تار می‌شود.

میزان مصرف

میزان مصرف روزانه‌ی برگ سنـا برای افراد بزرگسال، نیم تا یک گرم است که می‌توان روی آن حدود یک استکان آب ریخت و ۱۰ دقیقه جوشاند، سپس محلول را صاف و میل کرد.

– با توجه به اینکه در سال‌های اخیر برای رفع یبوست از سنا به‌ طور وسیع در جهان استفاده می‌‌شود، صنایع داروسازی قرص آن را تهیه کرده که در داروخانه‌های ایران موجود است.

– قرص سنـا را می‌‌توان بین ۱ تا ۲ عدد در روز مصرف کرد که از نظر مزه، شبیه به جوشانده‌ی این گیاه نیست.

زمان مصرف

بهترین زمان مصرف، شب هنگام است. گرچه می‌‌توان این محلول تلخ را با نبات یا عسل شیرین کرد، ولی تلخی آن کاملا از بین نمی‌رود.

مضرات سنا

– در مصرف سنا نباید زیاده‌روی کرد، چرا که ممکن است باعث اسهال شدید شود.

– نباید از سنـا به‌ شکل ممتد و طولانی استفاده کرد، چون باعث تنبلی روده می‌‌شود.

– سنـا برای زنان باردار خطرناک است و اگر زنان شیرده بخورند، به شیر آن‌ها اثر مسهلی می‌دهد.

– کودکان زیر ۱۲ سال نباید سنا مصرف کنند.

– در چسبندگی روده و انسداد کامل، مصرف آن مجاز نیست.

– مصرف سنا بیش از یک هفته و تا ۱۰ روز ممنوع است.

اشتراک گذاری

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید