راهکاری برای افراد چاق با طب سنتی ایرانی

200

چاقی یا اضافه وزن در افراد فقط به ظاهر شخص بر نمی گردد بلکه مهمترین مساله، تحت تاثیر قرار گرفتن سلامت و جسم است که با گذشت زمان، بیماری و مشکلات بیشماری برای فرد چاق پدید می آورد. از این رو نظریه و روشهای زیادی برای درمان چاقی وجود دارد که یکی از آنها شگردهای طب سنتی ایرانی است که به آن خواهیم پرداخت. با گیاه یاب همراه باشید.

اضافه وزن

در سراسر جهان حدود ۶/۱ میلیارد نفر از بزرگسالان اضافه‌وزن دارند و چهارصد میلیون نفر هم چاق هستند. سازمان جهانی بهداشت پیش‌بینی می‌کند که تا سال ۲۰۱۵، حدود ۳/۲ میلیارد بزرگسال دچار اضافه‌وزن و بیشتر از هفتصد میلیون نفر، چاق خواهند بود.

در دهه‌های اخیر شاهد روند رو به افزایش چاقی کودکان در جهان هستیم که کشور ما نیز از این امر جدا نیست. تا جایی که در سال ۱۹۹۸ در طرح جهانی کنترل بیماری‌های قلبی- عروقی، ایران به عنوان یکی از هفت کشور با بالاترین میزان شیوع چاقی کودکان معرفی شد.

اضافه‌‌ وزن و چاقی فراتر از مساله‌ی ظاهر است. چربی بدنی زیاد، خطر ابتلا به مشکلاتی همچون پرفشاری خون، کلسترول خون بالا، بیماری‌های قلبی، دیابت، سنگ کیسه‌ی صفرا، آرتریت، سرطان پستان، سرطان مجاری ادراری، سرطان پروستات و سرطان کولون را افزایش می‌دهد. هرچه میزان اضافه ‌وزن و طول مدت ابتلا به آن بیشتر باشد، احتمال ابتلا به خطرهای سلامتی بیشتر خواهد شد. اضافه وزن، خطر عوارض بارداری و زایمان را نیز افزایش می‌دهد.

به چه افرادی چاق گفته می‌شود؟

در طب نوین از نمایه‌ی توده بدنی برای تقسیم‌بندی افراد به گروه‌های وزنی مختلف استفاده می‌شود. نمایه توده بدنی یا همان BMI برابر است با وزن فرد به کیلوگرم تقسیم بر مجذور قد او به متر. برای مثال فردی با وزن ۶۵ کیلوگرم و قد ۱۶۶ سانتی‌متر، نمایه توده بدنی برابر با ۲۴ خواهد داشت.

اگر عدد محاسبه شده بین ۵/۱۸ تا ۹/۲۴ باشد، فرد در محدوده‌ی وزن طبیعی قرار دارد. در صورتی که این عدد کمتر از ۵/۱۸ باشد، فرد دارای کمبود وزن و اگر بین ۲۵ تا ۲۹ باشد، فرد دارای اضافه وزن است. افراد با نمایه‌ی توده بدنی بالاتر از ۲۹، چاق هستند. البته این فرمول استثنا نیز دارد؛ برای مثال ورزشکاران حرفه‌ای که وزن بدن آن‌ها بیشتر عضله است، بنابراین متخصصان تغذیه از سایر روش‌ها برای ارزیابی وزن در کنار محاسبه نمایه توده بدنی، استفاده می‌کنند.

نکته دیگری که باید به آن توجه شود، دور کمر افراد است. برای مثال امکان دارد فردی دارای وزن طبیعی اما دورکمر بزرگ باشد. این فرد دارای چاقی شکمی است که این نوع چاقی به میزان زیادی خطر ابتلا به دیابت و بیماری‌های قلبی – عروقی را افزایش می‌دهد. دور کمر در مردان باید کمتر از ۱۰۲ سانتی‌متر و در زنان کمتر از ۸۸ سانتی‌متر باشد.

چرا چاق می‌شویم؟

وزن افراد هم تحت تاثیر ژن‌هایی است که از والدین‌شان به ارث می‌برند و هم تحت‌تاثیر شیوه‌ی زندگی آن‌ها. اگر یکی از والدین یا هر دوی آن‌ها چاق باشند، خطر این‌که فرد چاق شود نسبت به فردی که والدین او چاق نیستند، بیشتر است اما ژن‌ها به تنهایی عمل نمی‌کنند. وزن تحت تاثیر محیط و شیوه‌ی زندگی قرار دارد، برای مثال شخصی با آمادگی ژنتیکی برای چاقی، اگرمقدار دریافت غذایی‌اش را محدود کند یا فعالیت‌های روزانه‌ی خودرا به طور مداوم افزایش دهد، امکان دارد، هیچ‌وقت چاق نشود. همین‌طور فردی که استعداد ژنتیکی چاقی ندارد، اگر مقدار انرژی بالایی دریافت کند و فعالیت کمی داشته باشد، انرژی اضافی را ذخیره می‌کند و چاق می‌شود.

نکته‌ی جالب در این زمینه، تاثیر تغذیه مادر در دوران بارداری است. به طوری که ثابت شده است، مادرانی که در طول زندگی و به‌خصوص در دوران بارداری تغذیه‌ی مناسبی ندارند، کودکانی با وزن پایین (کمتر از ۵/۲ کیلوگرم) یا بالاتر از چهار کیلوگرم به دنیا می‌آورند. خطر ایجاد چاقی، بیماری‌های قلبی- عروقی، دیابت و… در این کودکان در آینده، چندین برابر بیشتر از کودکانی است که مادران آن‌ها تغذیه مناسب داشته‌ و با وزن طبیعی به دنیا آمده‌اند.

علاوه بر تحقیقات گسترده‌ی طب نوین، در طب سنتی ایران نیز نظریه‌های متفاوتی وجود دارد که با به کار بردن آن‌ها می‌توان سریع‌تر به درمان بیماری‌ها و از آن مهم‌تر به حفظ سلامتی رسید. از جمله در مورد چاقی و اضافه وزن، اول این‌که بحث مزاج جبلی (ذاتی یا ژنتیکی) در طب سنتی ایران مطرح است و چیزی است که از پدر و مادر و تحت تاثیر تغذیه‌ی دوران بارداری و عوامل دیگر به کودک به ارث می‌رسد، بنابراین مساله استعداد بروز چاقی در طب سنتی هم مطرح است. کیفیت «رطوبت» در این زمینه بسیار مهم است. یعنی هرچه رطوبت مزاج بیشتر باشد، چاقی بیشتر خواهد شد. حال اگر این رطوبت همراه گرمی باشد، چاقی از نوع «لحمی» است؛ یعنی عضله‌ها در بدن بیشتر هستند و اگر رطوبت با سردی عجین شده باشد، چاقی از نوع «شحمی» است؛ به این معنی که چربی بیشتری در بدن فرد انباشته شده است. علاوه بر مزاج ذاتی، انسان در طول زندگی، دارای مزاج ثانویه است که خود آن تحت تاثیر آب و هوای محیط، تغذیه، نوع و میزان فعالیت بدنی، مسایل روحی – روانی و… است. بنابراین درمان چاقی و اضافه وزن در مرحله اول در طب سنتی نیز مانند طب نوین، تغییر دادن شیوه‌ی زندگی است، نه استفاده از دارو و جراحی!

همچنین بخوانید :  مسکن های طبیعی را جایگزین استامینوفن کنید

پیشگیری از چاقی و اضافه وزن

کافی است نکته‌های ساده و مهم زیر را به کار برد تا علاوه بر درمان و پیشگیری چاقی، از ابتلا به بسیاری از بیماری‌ها جلوگیری کرد.

– اولین مرحله، اضافه کردن فعالیت بدنی به برنامه‌های روزانه است و هیچ جایگزینی برای آن نیست. برای انجام فعالیت احتیاج به صرف وقت و هزینه ندارید و تنها با پیاده‌روی در منزل خود می‌توانید، فعال باشید. البته فعالیت بدنی باید با شدتی انجام شود که عرق کرده، ضربان قلب و تعداد تنفس افزایش یابد و رنگ چهره به سمت سرخ شدن برود.

– نکته‌ی بسیار مهم در مورد مصرف چربی‌ها در این است که میزان چربی در رژیم شما باید کافی باشد؛ یعنی نه آن‌ها را کامل از رژیم حذف و نه این‌که غذاهای پر چرب مصرف کرد. این مقدار چربی مورد نیاز، باید از چربی‌های مفید تامین شوند؛ مثل مغزها، روغن‌های غیر اشباع مانند روغن زیتون ، روغن کنجد ، کلزا.

– از سرخ کردن غذاها بپرهیزید، البته در طب سنتی ایران، این توصیه برای همه مزاج‌ها نیست و استفاده هر از گاهی، غذاهای سرخ‌شده برای کسانی که معده‌ی مرطوب دارند، مفید است.

– تنها برای سرخ‌کردن غذاها از روغن مخصوص سرخ‌کردنی استفاده کنید، زیرا اگرچه این روغن‌ها در مقابل حرارت بسیار مقاوم هستند؛ اما به دلیل میزان بالای اسید چرب ترانس که نوع بد چربی است، باید مصرف‌شان به حداقل برسد. در صورت تمایل برای اضافه کردن اندکی روغن روی برنج، سالاد و مواردی که روغن حرارت نمی‌بیند از روغن‌های غیر اشباع؛ مثل روغن زیتون ، روغن کنجد و کلزا استفاده کنید.

– از مصرف قندهای ساده؛ مثل شیرینی، شکر، قند و مواد غذایی تهیه شده از آرد سفید بپرهیزید، زیرا این مواد علاوه بر افزایش قند خون باعث افزایش چربی خون و همچنین اضافه وزن و چاقی می‌شوند.

– مواد غذایی شیرین اشتها را افزایش می‌دهد و حالتی شبیه اعتیاد به خوردن ایجاد می‌کنند.

– حتما صبحانه میل کنید.

– از خوردن وعده‌های غذایی و میان وعده در جلوی تلویزیون خودداری کنید؛ زیرا فرد متوجه‌ی مقدار غذای مصرفی نمی‌شوید.

– غذا را به آرامی بجوید و از صرف غذا در ظروف بزرگ دوری کنید. همچنین از مصرف مایعات (به‌خصوص سرد و گازدار) با غذا و تا یک ساعت بعد از آن بپرهیزید؛ چون این کار به‌مرور باعث سست و ضعیف شدن معده می‌شود و هضم به‌درستی صورت نمی‌گیرد.

– قبل از صرف غذا سالاد میل کنید تا اشتهای شما کاهش یابد، البته استفاده از میوه و سبزی‌های سرد، در طول زمان باعث سرد شدن کبد و کل بدن شده و استعداد به چاقی را افزایش می‌دهد؛ بنابراین توصیه می‌شود برای کنترل وزن از میوه و سبزی‌های گرم؛ مانند هویج ، کرفس و کلم استفاده شود. استفاده از سبزی‌های سرد؛ مانند کاهو ، خیار و گوجه‌ فرنگی باعث افزایش بلغم و استعداد چاقی خواهد شد، یعنی در مراحل اولیه به دلیل کم شدن غذای دریافتی بدن لاغر می‌شود اما با ادامه به دلیل سرد شدن بیشتر بدن، استعداد چاقی تشدید می‌شود.

– استفاده از نمک و ادویه‌های تند در غذا؛ البته در مورد استفاده از نمک باید به پرفشاری خون توجه شود و استفاده از ادویه و نمک با نظر متخصص طب سنتی انجام شود.

– استفاده از عرق زیره همراه آب آشامیدنی. ( عرق زیره نباید مدت زیادی استفاده شود، چون می‌تواند منجر به زرد شدن پوست شود. )

– استفاده از سیر و پیاز به مقدار زیاد در غذاها. (استفاده از سیر و پیاز خام در افرادی که مبتلا به سینوزیت، آلرژی، درد مفاصل و بیماری‌های سیستم عصبی مانند میگرن یا انواع سردردها، سرگیجه، اختلال حافظه و … هستند، ممنوع است؛ زیرا این بیماری‌ها را تشدید می‌کنند.) منظور از مقدار زیاد، مقداری است که از مصرف قبلی فرد بیشتر باشد اما مقدار دقیق آن با توجه به وضعیت فرد باید توسط متخصص تغذیه یا طب سنتی مشخص شود.
نیک و نو

بنر تلگرام گیاه یاب

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید