درمان تبخال با گیاهان دارویی

184

تبخال به بیماری ویروسی گفته می شود که نام ویروس آن هرپس سیمپلکس می باشد و علایم و نشانه های آن به صورت ورم و التهاب یا تاول های کوچک بر روی پوست پدیدار می شود. تبخال می تواند در نقاط مختلف بدن انسان ایجاد شود و با مصرف دارو های مختلف برطرف شود. اما بهترین راه برای پیشگیری و درمان تبخال استفاده از داروهای گیاهی و نسخه های طب سنتی می باشد که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت.

تبخال

برای تبخال هنوز درمان قطعی وجود ندارد و اگر ویروس وارد بدن شود تا پایان عمر همراه شخص خواهد ماند و هنگام ضعف دفاعی بدن بروز می‌کند. اگر چه در برخی بیماران و پس از چند سال ناگهان تظاهر مجدد بیماری از بین می‌رود اما هم‌چنان ناقل ویروس به دیگران خواهند بود. ویروس‌ از طریق‌ تماس‌ فرد به‌ فرد یا تماس‌ با ترشحات‌ بزاقی‌، چشمی‌، ادرار یا مدفوع‌ انتقال‌ می‌یابد. تاول‌ها و زخم‌های‌ تبخال‌ تا زمانی‌ که‌ بهبود نیافته‌ باشند، مسری‌ هستند، چه‌ در موقع‌ اولین‌ بروز تبخال‌ و چه‌ در هنگام عود مجدد آن.

علایم

نشانه‌های بیماری تبخال عبارت است از: خارش، درد همراه با قرمزی و تورم منطقه‌ی آلوده تبخال‌ها به صورت تاول‌هایی نمایان می‌شوند که ممکن است پاره نشوند، سپس زخمی و بعد تبدیل به دلمه شوند.

عوامل ایجاد کننده‌ی تبخال

استرس، خستگی، باد سرد، سوختگی، ضعف سیستم ایمنی، عفونت، تب و سرماخوردگی.

با توجه به این‌که در این بیماری ویروسی امکان درمان قطعی همراه با ریشه‌کن کردن ویروس عامل وجود ندارد؛ بنابراین هدف از درمان، پیشگیری از عفونت، ایجاد تسکین برای بیمار و پیشگیری از عود مجدد بیماری است. درمان‌های دارویی می‌توانند نشانه‌ها، علایم بیماری و همچنین دوره‌ی ابتلا به بیماری را کاهش داده و در پیشگیری از عود مجدد آن موثر باشند.

مرد

گیاهی با نام علمی “Myrtus communis L” از خانواده‌ی مورد به شکل درختچه‌ای همیشه سبز و معطر است که در مناطق زیادی از ایران رویش دارد. از قدیم، از برگ مورد به عنوان ضدعفونی کننده و از میوه‌ی آن برای التیام زخم‌ها و خونریزی‌ها استفاده می‌کردند. میوه‌های تازه‌ی آن نیز به عنوان مقوی معده و ادرارآور مصرف می‌شده است.

مهم‌ترین ترکیبات مورد، رایحه (اسانس) آن است که حاوی سینئول، میرتنول، پی‌نن، ژرانیول، لینالول و کامفن است.

با توجه به این‌که بیشتر خواص مورد به اسانس و عطر آن مربوط است و عطر آن به مرور زمان کم می‌شود، بنابراین برای دستیابی به اثر بیشتر گیاه، استفاده از مورد تازه توصیه می‌شود. نگهداری مورد در جای خنک و دور از هوا و در ظروف شیشه‌ای یا فلزی سربسته، از تبخیر سریع رایحه‌ی آن جلوگیری می‌کند. بررسی‌های انجام شده نشان می‌دهد که اسانس این گیاه اثر مهاری قوی علیه ویروس‌ هرپس دارد.

طریقه و میزان مصرف

اسانس: مصرف یک تا دو قطره اسانس تا چندین بار در روز بلامانع است؛ البته اسانس نباید به صورت خوراکی و مستقیم مصرف شود.

دم کرده‌ی برگ مورد: روزی یک گرم برگ مورد را در یک لیوان آب جوش ریخته و ۲۰ دقیقه روی بخار بگذارید تا دم بکشد، سپس آن را صاف کرده و مصرف کنید.

عوارض جانبی

در صورت استفاده‌ی بیش از حد، سبب تهوع، استفراغ، اسهال و مسمومیت می‌شود.

موارد احتیاط

– این گیاه در بیماران مبتلا به دیابت باید با احتیاط مصرف شود.

– بیماران مبتلا به بیماری‌های صفراوی و کبدی بهتر است از مصرف خوراکی این گیاه خودداری کنند.

– بهتر است از مصرف خوراکی مورد در دوران بارداری و شیردهی اجتناب کنید.

– مصرف موضعی گیاه مورد در کودکان ممکن است باعث تحریک پاسخ‌های شبه آسم شود.

بادرنجبویه، فرنجمشک یا وارنگ بو

این گیاه با نام علمی “Melissa officinalis L” از خانواده‌ی نعناییان است که ۳۰-۱۲۰ سانتی‌متر ارتفاع و برگ‌های قلبی شکل با بویی مشابه بوی لیمو دارد. بادرنجبویه گیاه دارویی مورد علاقه‌ی پزشک بزرگ ایرانی، ابوعلی‌سینا بود که آن را برای تقویت لب و انبساط روح تجویز می‌کرد. مصارف دارویی بادرنجبویه در قدیم مربوط به خواص ضد‌نفخ، معرق و ضد‌تب آن بوده است.

از بادرنجبویه به عنوان معرق در درمان سرماخوردگی، آرام‌بخش، تقویت کننده‌ی گردش خون، تشخیص میگرن و ضد‌ هیستری استفاده می‌شود.

تحقیقات نشان داده‌اند بادرنجبویه ضد‌ویروس بوده و روی ویروس هرپس موثر است.

این گیاه به شکل داروی موضعی برای درمان بیماری تبخال در داروخانه‌های کشور عرضه می‌شود. همچنین به صورت تی بگ ۵/۱-۱ گرمی نیز وجود دارد.

طریقه و مقدار مصرف

روی حدود دو گرم از برگ خرد شده‌ی بادرنجبویه، یک لیوان آب در حال جوش بریزید و بگذارید ۱۰ تا ۱۵ دقیقه بماند، سپس آن را صاف کرده و میل کنید. این میزان را می‌توان تا روزی سه نوبت تکرار کرد.

عوارض جانبی

تاکنون هیچ‌گونه عارضه‌ی جانبی از مصف این گیاه گزارش نشده و در دوران بارداری و شیردهی منع مصرف خاصی از آن در منابع ذکر نشده است.

موارد احتیاط

– به علت اثر آرام‌بخشی این گیاه در مصرف هم‌زمان آن با سایر داروها و گیاهان آرام‌‌بخش باید احتیاط شود.

– به علت اختلاف نظر در زمینه‌ی اثرات گیاه روی غده تیرویید، پیشنهاد شده افراد مبتلا به هیپرتیروییدی در مصرف این گیاه احتیاط کنند.

– مبتلایان به گلوکوم و بیماران مبتلا به هیپرپلازی خوش خیم پروستات باید در مصرف گیاه احتیاط کنند.

گیاهی با نام علمی “Salvia officinalis L” از خانواده‌ی نعناییان است که برگ‌های بلند و به رنگ سبز روشن دارد. قسمت مورد استفاده‌ی این گیاه، عمدتا برگ‌های آن است ولی گاهی سر‌شاخه‌های گل‌دار، در نمونه‌های بازار دارویی، در میان برگ‌ها دیده می‌شود. برگ‌ها را می‌توان در فصل بهار یا تابستان جمع‌آوری کرد. مریم گلی در بعضی نقاط ایران کشت می‌شود.

مریم گلی از زمان امپراطوری روم، به عنوان نوش دارو عملا برای درمان هر دردی مصرف می‌شده و در دوران قرون وسطی آن را دارای قدرت جادویی می‌دانستند.

امروزه نیز در طب سنتی کارایی دارد و دم‌کرده‌ی رقیق آن گاهی به شکل چای مصرف می‌شود. این گیاه به عنوان قابض برای مداوای اسهال و به صورت دهان شویه یا چای برای زخم‌های دهان یا گلو به‌کار می‌رود. دل شوره و سر درد را نیز با آن مداوا می‌کنند. از ترکیبات مهم این گیاه اسانس معطر، ترکیبات تلخ، دی ترپنوییدها و فلاونوییدهاست.

همچنین بخوانید :  درمان سریع تبخال با گیاهان دارویی

از موارد مصرف این گیاه به صورت موضعی می‌توان به درمان خارش ناشی از گزیدگی حشرات، ضایعات تبخالی، زونا، پسوریازیس و پیشگیری از ریزش مو و همچنین حفظ رنگ مو اشاره کرد.

طریقه‌ی مصرف موضعی

غرغره یا دهان شویه: ۵/۲ گرم برگ خرد شده‌ی گیاه را در ۱۰۰ میلی لیتر آب گرم دم کنید یا ۲ تا ۳ قطره اسانس آن را در ۱۰۰ میلی‌لیتر آب یا ۵ میلی‌لیتر عصاره‌ی مایع رقیق شده در یک لیوان آب، چندین بار در روز مصرف کنید.

همچنین می‌توانید پنبه را به عصاره تهیه شده‌ی گیاه آغشته کنید و روی ضایعات تبخال قرار دهید.

عوارض جانبی

در مصرف طولانی مدت یا دوز بالا ممکن است سبب تحریک موضعی ‌شود.

موارد احتیاط

بهتر است مصرف خوراکی این گیاه در بیماران مبتلا به صرع یا سایر اختلالات تشنجی و همچنین بیماران مستعد هیپوگلیسمی با احتیاط باشد.

زیتون

گیاه زیتون با نام علمی “Olea europaea L” درختی همیشه سبز است که برگ‌های کوچک چرمی به رنگ سبز خاکستری و پرزهای سفید در زیر برگ دارد. برگ‌های زیتون بیضی شکل، دراز و نوک تیز هستند و به طور متقابل روی شاخه‌ها قرار دارند.

درخت زیتون عمر طولانی دارد. در نواحی شمالی ایران و در مناطقی از جنوب ایران رویش دارد.

برگ‌های زیتون را در تمام طول سال می‌توان جمع‌آوری کرد اما بهترین زمان جمع‌آوری، زمان گل دادن گیاه (اردیبهشت ماه) است.

امروزه از برگ‌های این گیاه برای کاهش فشار خون و درمان عفونت‌های گوناگون باکتریایی، قارچی، ویروسی و همچنین به عنوان ضد ویروس تبخال استفاده می‌کنند.

فرآورده‌ی دارویی موضعی از برگ درخت زیتون برای درمان بیماری تبخال در داروخانه‌ها موجود است.

طریقه و مقدار مصرف

روی ۷ تا ۸ گرم برگ خشک شده‌ی زیتون، یک استکان آب ریخته، ۵ تا۱۰ دقیقه بجوشانید، سپس آن را صاف کرده و پس از سرد شدن میل کنید. این مقدار را می‌توان ۳-۴ بار در روز تکرار کرد.

عوارض جانبی

تاکنون آثار سمی از برگ زیتون گزارش نشده؛ با این حال گاهی ممکن است باعث درد معده شود.

موارد احتیاط

مصرف آن در افراد دیابتی ممکن است سبب کاهش قند خون شود و باید با احتیاط مصرف شود.

گل راعی، علف چای یا هوفاریقون

این گیاه با نام علمی “Hypericum perforatum L” در مزارع چای شمال به عنوان علف هرز می‌روید و احتمالا نامگذاری آن به این علت بوده است.

قدمت مصرف این گیاه، بیش از دو هزار سال و نزد بیشتر اقوام و ملل جهان به عنوان بهترین داروی بیماری‌های عصبی مورد استفاده بوده است. از نظر طب قدیم ایران، دارای طبیعت گرم و خشک است. در طب عوام این گیاه به طور موضعی برای بریدگی و سوختگی، درمان زخم‌ها، عفونت‌های میکروبی و ویروسی استفاده می‌شود.

استفاده‌های کلینیکی امروزه این گیاه عبارتند از: افسردگی، اضطراب، میگرن، بی‌خوابی، احساس بی‌ارزشی، بی‌اشتهایی، خونسردی، بی‌احساسی و بد‌خوابی.

قسمت مورد استفاده‌ی این گیاه، سرشاخه‌ی گلدار گیاه تازه یا گیاه خشک‌ شده است. عصاره‌ی گیاه علف چای اثرات ضدمیکروب دارد و روی بسیاری از میکروارگانیسم‌های با اهمیت و بیماری‌زا موثر است. در واقع ضدویروس آنفلوآنزا، ویروس تبخال نوع ۱ و ۲ و ویروس ایدز است.

طریقه و مقدار مصرف

چای: کیسه‌های دو گرمی حاوی گل و برگ‌های گیاه بوده که در یک لیوان آب جوش تهیه و تا سه بار در روز می‌تواند مورد استفاده قرار گیرد.

گل خشک: به مقدار دو تا چهار گرم به صورت دم کرده یا جوشانده تا سه بار در روز (جمعا ۶ تا ۱۲ گرم در روز) می‌توان از آن مصرف کرد.

روغن: گل‌های فوقانی تازه را در روغن زیتون یا روغن جوانه‌ی گندم به مدت چند هفته خیسانده و مرتب هم بزنید؛ سپس از پارچه عبور داده و به طور موضعی روی ضایعات قرار دهید.

عوارض جانبی

عوارض جانبی نادر و خفیف بوده و شامل تحریک دستگاه گوارش، واکنش‌های آلرژیک، خستگی و بی‌قراری است.

موارد احتیاط

– از درمان با اشعه‌ی ماورای بنفش یا تماس طولانی مدت با نور مستقیم خورشید در زمان مصرف گیاه باید خودداری شود، زیرا در افراد حساس به نور ممکن است حساسیت نوری ایجاد شود.

– بهتر است از مصرف خوراکی در دوران بارداری و شیردهی اجتناب شود.

– زنان و مردانی که قصد بچه‌دار شدن دارند، بهتر است از این گیاه استفاده نکنند.

اکیناسه یا سرخارگل

سرخارگل با نام علمی “Echinacea angustifolia” از خانواده‌ی گل میناست که وقتی جویده می‌شود مزه‌ی تلخ و تا حدی سوزاننده دارد. این گیاه بومی جنوب آمریکاست ولی در اروپا نیز کشت می‌شود.

ریشه، برگ و سرشاخه‌های هوایی، قسمت‌های مورد استفاده این گیاه هستند. بهترین زمان جمع‌آوری ریشه‌ی گیاه پس از دوره‌ی گل‌دهی آن است. ریشه‌ها را از درون زمین خارج کرده، شسته، خرد کرده و خشک می‌کنند. سپس ریشه را پودر کرده، از پودر یا فرآورده‌های دیگر آن نظیر دم کرده، تنتور یا عصاره‌ی آن استفاده می‌کنند.

سرخارگل محرک سیستم دفاعی بدن، ضد‌التهاب، ضد‌سرطان، ضد‌میکروب و عفونت‌های معمولی، ضد‌عفونت‌های دستگاه تنفس فوقانی و ضد‌ویروس است.

ریشه و سر شاخه‌های هوایی گیاه علاوه بر مصارف فوق در موارد زیر نیز کاربرد دارند: زخم‌های چرکی، آبسه، فرونکل، تبخال، التهاب بافت پیوندی، زخم، سر‌درد و اختلالات متابولیکی.

طریقه و روش مصرف

ریشه‌ی خشک شده: یک تا دو گرم به شکل خوراکی سه بار در روز قابل استفاده است.

چای: نصف قاشق مرباخوری از پودر ریشه‌ی گیاه را در یک فنجان آب جوش ۱۰ دقیقه دم کرده و میل کنید.

عوارض جانبی

– گاهی طعم ناخوشایند دارد و باعث تهوع، استفراغ، عوارض خفیف گوارشی و واکنش‌های آلرژیک می‌شود.

– مصرف خوراکی ریشه‌ی گیاه می‌تواند سر‌درد و لرزش ایجاد کند.

موارد احتیاط

مصرف خوراکی و موضعی گیاه بیش از هشت هفته توصیه نمی‌شود.

نیک و نو

درمان تبخال با گیاهان دارویی
به این مطلب امتیاز بدید!
بنر تلگرام گیاه یاب

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید