آب الکترولیت چیست و چه خواصی دارد؟

0
147

خواه آب معدنی بسته بندی شده بنوشید یا آب شیر، به احتمال زیاد این آب ها حاوی مقدار کمی الکترولیت مانند سدیم، پتاسیم، منیزیم و کلسیم می باشند. میزان الکترولیت در برخی نوشیدنی ها ممکن است بسیار زیاد باشد. برخی برندها مقدار قابل توجهی مواد معدنی همراه با کربوهیدرات ها را به آب اضافه کرده و به عنوان نوشیدنی ورزشی به بازار عرضه می کنند، در حالی که سایر برندها فقط مقدار جزئی از این ترکیبات را برای طعم دار کردن آب به آن اضافه می کنند. در این مقاله به فواید آب الکترولیت و برخی باورهای اشتباه رایج پیرامون آن پرداخته می شود.

آب الکترولیت

آب الکترولیت چیست؟

الکترولیت ها مواد معدنی هستند که وقتی در آب حل می شوند الکتریسیته تولید می کنند.

الکترولیت ها از طریق آب موجود در بدن در آن توزیع شده و از انرژی الکتریکی خود برای بهبود عملکردهای مهم بدن استفاده می کنند.

دلایل اهمیت الکترولیت ها برای بدن:

  • کنترل میزان مایعات بدن
  • تنظیم فشار خون
  • کمک به برطرف شدن گرفتگی عضلات مانند عضلات قلب
  • حفظ میران مناسب pH خون

از جمله الکترولیت های رایج می توان به سدیم، کلرید، پتاسیم، منیزیم و کلسیم اشاره کرد.

این مواد معدنی به آب الکترولیت افزوده می شوند اما غلظت آن ها در همه آب های الکترولیت دار یکسان نیست. آب های بسته بندی شده ای که معمولا مصرف می کنیم از میزان کمی الکترولیت برخوردار می باشند و در بسیاری از محصولات که با هدف طعم دار شدن به آن ها الکترولیت افزوده می شود این میزان بسیار ناچیز است. آب شیر نیز حاوی الکترولیت است. به طور متوسط ۳۴ اونس (یک لیتر) آب شیر دربردارنده ۲ تا ۳ درصد از مقدار توصیه شده و مجاز روزانه سدیم، کلسیم، منیزیم و میزان بسیار کمی پتاسیم می باشد.

برعکس، همین مقدار از نوشیدنی های ورزشی الکترولیت دار حاوی ۱۸% از مقدار توصیه شده روزانه سدیم و ۳% از مقدار توصیه شده روزانه پتاسیم و مقدار بسیار ناچیزی منیزیم و کلسیم هستند.

الکترولیت عملکرد فیزیکی بدن را بهبود می‌بخشد

آب الکترولیت بخصوص نوشیدنی های ورزشی به واسطه تامین آب، الکترولیت و انرژی مورد نیاز بدن که فرد در طول ورزش از دست می دهد برای ورزشکاران بسیار مفید هستند.

در حین انجام فعالیت های فیزیکی برای جبران آبی که از طریق عرق از دست می رود به مایعات بیشتری نیاز دارید. در واقع از دست دادن آب به میزان ۱ تا ۲ درصد از وزن بدن می تواند منجر به کاهش استقامت، سرعت و تمرکز شود.

عرق نیز حاوی الکترولیت هایی از قبیل میزان قابل توجهی سدیم و میزان کمی پتاسیم، کلسیم و منیزیم می باشد. به طور متوسط فرد با هر یک لیتر عرق حدود یک گرم سدیم از دست می دهد. اگر به دلیل ورزش کردن به مدت بیش از یک ساعت یا ورزش در محیط های گرم زیاد عرق می کنید، نوشیدنی های ورزشی به جای آب شیر برای جبران آب و الکترولیت های از دست رفته بدن توصیه می شوند.

به یاد داشته باشید که نوشیدنی های ورزشی مختص ورزشکاران هستند نه افراد معمولی. این نوشیدنی ها علاوه بر الکترولیت به دلیل قندی که به آن ها افزوده می شود حاوی کالری نیز هستند. در واقع یک بطری ۲۰ اونسی (۵۹۱ میلی لیتر) گیتورید (نوشابه بدون گاز) حاوی ۳۰ گرم شکر است که مقدار زیادی می باشد.

جبران آب از دست رفته بدن در طول بیماری

اسهال و استفراغ در صورتی که کوتاه مدت باشند معمولا عوارض جدی به همراه ندارند اما علائم شدید یا طولانی مدت اسهال و استفراغ می توانند درصورتی که آب و الکترولیت های از دست رفته بدن جبران نشوند، باعث از دست رفتن آب بدن شوند.

نوزادان و کودکان بیشتر در معرض کم آب شدنِ بدن ناشی از اسهال و استفراغ شدید هستند.

آکادمی پزشکی اطفال آمریکا توصیه می کند که با بروز اولین نشانه های بیماری برای پیشگیری از کم آب شدن بدن از او آر اس استفاده شود.

او آر اس حاوی آب، کربوهیدرات و الکترولیت در نسبت های خاصی برای هضم آسان می باشد. یکی از نمونه های رایج او آر اس پدیالیت است. نوشیدنی های ورزشی نیز مشابه او آر اس هستند اما از میزان بیشتری قند برخوردار می باشند. این نوشیدنی ها برای نوزادان و کودکان توصیه نمی شوند، زیرا ممکن است باعث تشدید اسهال گردند.

در صورتی که نوشیدنی های ورزشی به میزان یک پیمانه با یک پیمانه آب رقیق شوند برای کودکان ضرری ندارند. در بزرگسالان مصرف او آر اس و نوشیدنی های ورزشی مشکلی به همراه ندارد.

لازم به ذکر است که نوشیدنی های حاوی الکترولیت ممکن است برای درمان کم آبی شدید بدن موثر نباشند. اگر اسهال به مدت بیش از ۲۴ ساعت ادامه داشته باشد یا قادر نباشید از کم آبی بدن پیشگیری کنید حتما به پزشک مراجعه کنید.

آب الکترولیت

پیشگیری از گرمازدگی

محیط های گرم فرد را در معرض انواع مختلفی از بیماری های ناشی از گرما مانند عرق سوز یا گرمازدگی قرار می دهند.

معمولا بدن میزان گرما را با بیرون دادن آن از طریق پوست و عرق کردن تنظیم می کند. با این وجود ممکن است این سیستم خنک کننده در محیط های بسیار گرم با اختلال مواجه شود. در نتیجه دمای بدن به میزان خطرناکی بالا می رود.

یکی از نکات مهم برای پیشگیری از ابتلا به بیماری های ناشی از گرما این است که کمتر در معرض هوای گرم قرار بگیریم، اما مصرف زیاد مایعات و الکترولیت نیز در خنک نگه داشتن بدن نقش دارد.

مصرف آب و نوشیدنی های ورزشی برای آبرسانی به بدن در محیط های گرم به جایِ سایر نوشیدنی ها توصیه می شوند. نوشیدنی های حاوی کافئین مانند نوشابه، قهوه و چای همانند الکل می توانند باعث بیشتر از دست دادن آب بدن شوند.

مقایسه آب الکترولیت و آب معمولی

مصرف مایعات به میزان کافی برای سلامت عمومی بدن بسیار حائز اهمیت است. تقریبا برای تمامی عملکردهای بدن از قبیل انتقال مواد مغذی در بدن، تنظیم دمای بدن و دفع سموم و مواد زائد از بدن آب یک نیاز اساسی به شمار می آید.

آب الکترولیت و آب معمولی همانند سایر نوشیدنی ها مانند چای، قهوه، آب میوه ها و شیر نیاز روزانه بدن به مایعات را تامین می کنند.

یکی از باورهای اشتباهی که وجود دارد این است که برخی گمان می کنند آب الکترولیت در برطرف کردن نیاز بدن به مایعات بهتر از آب معمولی عمل می کند، درصورتی که این موضوع به شرایط شما بستگی دارد.

برای مثال در صورتی که در معرض از دست دادن سریع آب بدن باشید، مصرف آب الکترولیت می تواند مفید باشد.

اگر در شرایط زیر قرار دارید مصرف نوشیدنی های حاوی الکترولیت توصیه می شوند:

  • ورزش کردن به مدت بیش از یک ساعت
  • عرق کردن زیاد در طول ورزش
  • مبتلا شدن به اسهال یا استفراغ
  • قرار گرفتن طولانی مدت در معرض گرما

در صورتی که این شرایط را تجربه نمی کنید نیز برای تامین نیاز روزانه بدن به آب لازم است به مقدار کافی آب بنوشید.

تهیه آب الکترولیت

درست کردن آب الکترولیت یک روش سالم و به صرفه برای تامین آب و الکترولیت مورد نیاز بدن می باشد.

روش تهیه نوشیدنی ورزشی لیمویی در منزل

میزان مصرف توصیه شده: یک فنجان یا ۲۳۷ میلی لیتر

مواد مورد نیاز برای چهار نفر

  • نمک: یک چهارم قاشق چایخوری
  • آب لیمو: یک چهارم فنجان یا ۶۰ میلی لیتر
  • آب نارگیل شیرین نشده: یک و نیم فنجان یا ۳۶۰ میلی لیتر
  • آب سرد: ۲ فنجان یا ۴۸۰ میلی لیتر

بر خلاف نوشیدنی های ورزشی که در فروشگاه ها دیده می شوند، نوشیدنی ذکر شده الکترولیت مورد نیاز بدن را بدون این که حاوی شکر افزوده شده یا هرگونه طعم دهنده یا رنگ دهنده مصنوعی باشد تامین می کند.

اشتراک گذاری

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید