غذاهای هشت گانه برای سلامت جسم و روح

در طب سنتی-اسلامی برای انسان، مثلث الکیان (جان، روح و جسم) و اخلاط چهارگانه (سردی، گرمی، خشکی و تری) را نام برده اند، اجزای مادی و معنوی که بر یکدیگر تاثیر می گذراند و هر کدام از طریقی تغذیه و رشد و نمو می کنند. مجموعه نیازمندی های انسان در بعد جسمی و روانی که از طبیعیات و معنویات به شکل های گوناگون تأمین می شود غذا نام دارد که به غذاهای خوردنی، شنیداری، دیداری، بویایی، پنداری، لمسی، انسی و جنسی تقسیم بندی شده است. در طب اسلامی هشت غذا معرفی شده است که تعادل در مصرف آن ها می تواند سلامت جسم و روح فرد را تأمین کند، زیرا تغذیه‌ی جسم بدون تغذیه‌ی روح و روان نتیجه‌ی مثبتی برای سلامت بدن نخواهد شد. همان طور که بدن و جسم انسان احتیاج به غذا دارد و اگر غذا نخورد، ضعیف شده و آماده‌ی پذیرش انواع و اقسام بیماری ها می شود، روح انسان نیز به غذا احتیاج دارد و اگر با غذای سالم تغذیه نشود، دچار بیماری خواهد شد. غذای روح انسان از طریق دیدن، شنیدن و … تامین می شود. در حقیقت آنچه که فکر می کنیم، می شنویم، می بینیم، حس می کنیم و … غذای حقیقی روح انسان است که به طور غیر مستقیم بر سلامتی جسمی او تاثیر دارد. با گیاه یاب همراه باشید.

سلامت جسم و روح

غذاهای خوراکی برای سلامت جسم و روح

نیاز انسان به غذا مهم ترین و حیاتی ترین نیاز روزمره‌ی اوست که از تولد تا مرگ همراهی اش می کند و حتی انبیا و اولیای الهی نیز از این قاعده مستثنی نیستند. به همین دلیل قریب به دویست و پنجاه آیه‌ی قرآنی و ده ها روایت از ائمه‌ی اطهار (ع) در مورد غذا و تغذیه بیان شده است. همچنین نام گذاری سوره مائده (سفره‌ غذایی) در قرآن، سوگند خداوند به غذا (والتین و الزیتون) و … هر کدام مهر تأییدی بر اهمیت غذا و تغذیه هستند.

امام رضا (ع) می فرمایند: «سلامتی و پایداری بدن و همچنین بیماری آن به غذا و نوشیدنی است.»

این نوع غذا همیشه مورد توجه اسلام بوده و برای آن آداب و قوانینی را بیان کرده است، از جمله گفتن «بسم ا… الرحمن الرحیم» در ابتداری غذا خوردن و گفتن «الحمد ا…» بعد از غذا و این که تا گرسنه نشده اید غذا نخورید و قبل از سیر شدن دست از غذا بکشید، باید قبل و بعد از غذا دست ها را بشویید، در حالت نشسته غذا بخورید، از خوردن غذا به شکل ایستاده و در حال راه رفتن پرهیز کنید، در زمان غذا خوردن به غذا نگاه کنید و از نگاه کردن به دیگران و از صحبت کردن هنگام غذا بپرهیزید.

غذاهای شنیداری برای سلامت جسم و روح

این نوع غذا از طریق گوش انسان دریافت شده و در روح ماندگار می شود. میزان اثری که این نوع غذا می گذارد از غذاهای بلعیدنی سریع تر و ماندگارتر است، زیرا زمانی که غذایی خورده می شود، به زمانی نیاز دارد تا هضم شده و سپس جذب بدن شود، در نهایت پس از گذشت مدتی، اثر آن از بدن خارج شده و مواد دیگری جایگزین آن خواهد شد. ولی آنچه را که می شنویم بدون اینکه نیازی به گذشت زمان داشته باشد سریعاً اثر خود را می گذارد.

 گاهی سخن شنیده شده به قدری اثرگذار است که تا سال ها یا تا آخر عمر در یاد انسان باقی می ماند و به همین دلیل می گویند که زخم بدن خوب می شود اما زخم زبان نه!

کلمه ها و ترکیب آن ها دارای انرژی مثبت یا منفی هستند که وقتی بیان می شنود قابل انتقال هستند و تاثیر زیادی در روح و جسم ما دارند. اگر در اوج خستگی، نا امیدی و یأس کلمات دلگرم کننده و مثبت بشنوید، باعث ایجاد انرژی، توان مبارزه با مشکلات و رفع خستگی شده یا به کارگیری کلمات برای معذرت خواهی و ابراز پشیمانی باعث ایجاد تغییرات در عقاید شخصی که رنجیده خاطر است، می شود. همچنین گفتن و شنیدن کلمات زشت و ناپسند باعث ایجاد تغییرات ناخوشایند در عقاید و رفتارها می شود.

کلماتی که باعث ایجاد امید می شوند طبع گرم دارند و کلمات نا امیدکننده دارای طبع سرد هستند و باعث ایجاد سردی، افت فشار، اضطراب و افسردگی می شوند.

نا امیدی اوج سردی است و طبق روایات اسلامی از گناهان کبیره محسوب می شود. افراد امیدوار سیستم ایمنی قوی تری دارند و کمتر به بیماری ها دچار می شوند. بنابراین از این که صداها یک نوع غذا هستند می توان نتیجه گرفت هر غذایی را نباید مورد استفاده قرار داد.

کلام الهی (قرآن)، ائمه‌ی اطهار (ع) و ادعیه دارای مزاج گرم هستند و نشاط به جسم و روح می دهند و بیماری را از بدن خارج می کنند. موسیقی نیز غذای شنیداری است. موسیقی های شرقی معمولا گرم اند و موسیقی های غربی در ابتدا گرم کننده و در آخر سرد کننده هستند. مجموعه صداهای طبیعی مانند صدای آب رودخانه، آبشار، پرندگان و … نیز گرم هستند و مجموعه صداهای صنعتی مثل صدای موتور ماشین آلات صنعتی و … سرد و سودازا هستند. همچنین کلمه و جمله های محبت آمیز گرم است. پیامبر اکرم (ص) می فرمایند: «سخن مرد به زنش با دوستت دارم هرگز از قلب زن بیرون نمی رود.» (الکافی، ج ۵، ص ۵۶۹)

غذاهای پنداری برای سلامت جسم و روح

از مهم ترین غذاها در طب سنتی برای فکر، پندار و تصورات انسان است. پندار باید مثبت و امیدوار کننده باشد تا انرژی مثبت تولید کرده و زمینه ساز هضم و جذب بهتر غذا در بدن شود. پندار بد و منفی و تصویرسازی در مورد افراد و جهان اطراف، قبل از همه خود شخص را تحت تاثیر قرار می دهد و درگیر می کند. بنابراین باید پندارهای منفی، بدبینی را که باعث ایجاد سرخوردگی، افسردگی و بیماری می شود و توان و انرژی انسان را از بین می برد را از خود دور کنید. باید مرتباً افکار و پندارهای خود را مثبت کرد و در هر کاری امید و تلاش به موفقیت داشت.

پندار بیماران را نیز باید مثبت کرد و فکر اینکه بیماری او درمان نخواهد شد را از ذهنش خارج کرد؛ بنابراین تطهیر و پاکسازی پندار یک اصل مهم درمانی است. باورهای مثبت تغییر دهنده‌ی کل مزاج ها به سوی گرمی است. بدبینی، افکار منفی، غیبت و سخن چینی باعث ایجاد سردی در فرد می شود. امام صادق (ع) می فرمایند: «هر کس حسن نیت داشته باشد، روزیش زیاد می شود.» (الکافی، ج ۳، ص ۱۶۰)

پندار در جهت گیری تمام کارها و رفتار نقش اساسی دارد و باعث ایجاد خلط و بخار شده، در نتیجه گمان منفی در بدن ایجاد سودا می کند.

غذاهای دیداری برای سلامت جسم و روح

هر آنچه را که می بینیم برای بدن یک غذا محسوب می شود. تمام مناظری که در اطراف مان قرار دارد دارای رنگ هستند و رنگ ها یکی از غذاهای دیداری مهم محسوب می شوند. رنگ ها در روحیه و سیستم عصبی انسان تاثیرگذارند. هر رنگی دارای اثر متفاوتی است. برخی همچون رنگ سبز نشاط آور و روح بخش اند و برخی دیگر چون رنگ سیاه انرژی منفی دارند. امام علی (ع) می فرمایند: «نگاه کردن به سبزه، نشاط آور است.» (نهج البلاغه، حکمت ۴۰۰)

رنگ ها نیز دارای طبع گرم و سرد هستند. دو رنگ سبز و آبی با همه مزاج ها موافق هستند. رنگ های تیره و مشکی دارای طبعی سرد هستند و انرژی منفی تولید می کنند. رنگ های روشن مناظر طبیعی دارای طبع گرم هستند؛ بنابراین باید در انتخاب رنگ لباس و پیرامون خود از رنگ های روشن و گرم استفاده کرد. رنگ سبز حد واسط بین رنگ هاست و اثر ملایم و آرام بخشی دارد و رنگ مناسب زندگی؛ اما رنگ قرمز گرم تحریک کننده افزاینده‌ی سوداست. رنگ زرد گرم شادی بخش و رنگ سفید سرد است، ولی اثر منفی نمی گذارد. به طور کلی رنگ ها هر چه به طرف رنگ روشن بروند مزاج آنها سردتر می شود و در روح انسان تاثیر سردی می گذارند.

انتخاب رنگ لباس یکی دیگر از غذاهای دیداری است. بهترین رنگ ها از دید اسلام رنگ های سفید، زرد، سبز و آبی هستند که هر یک اثر خاصی دارند. رنگ مشکی در اسلام مکروه عنوان شده، زیرا موجب غلبه سردی بر بدن می شود. رنگ های موجود در طبیعت مانند رنگ درختان و گل ها رنگ هایی با طبع گرم هستند. دیدن یک منظره طبیعی زیبا مانند آبشار، آب روان، جنگل و کوهستان تاثیری مثبت و دیدن ترافیک تاثیری منفی در شخص خواهد داشت. می توان گفت هر منظره ای که ساخته دست خداوند است دارای طبع گرم و هر آنچه حاصل دست بشر است طبعی سرد دارد.

چهره ها نیز دارای مزاج اند. تماشای شخصی دارای سلامت جسم و روح، گرمی بخش است. غذای چشمی همیشه در روح و روان می ماند. همسر صالح داشتن نیز از جمله غذاهای دیداری شمرده می شود.

سلامت جسم و روح

غذاهای لمسی برای سلامت جسم و روح

غذای لمسی یا جذبی از طریق پوست مصرف می شود. غذای جذبی دو مزیت نسبت به غذای خوردنی و آشامیدنی دارد:

۱) اثر غذای جذبی خیلی سریع تر و راحت تر از غذای بلعیدنی است.

۲) غذای جذبی را می توان فقط برای یک اندام خاص مصرف کرد. غذای خوردنی و آشامیدنی روی سایر اندام های بدن هم اثر می گذارد.

خداوند حکیم منافذی در بدن آفریده است که می توانند عمل جذب انجام دهند (منافذ بین سلولی)، از این رو یکی از درمان ها در طب اسلامی روغن مالی است. مثل استفاده از انواع روغن های گرم مانند روغن کنجد در موضعی که درد می کند، مانند درد مفاصل یا استفاده از شال پشمی برای موضعی از بدن که سرد شده است. روغن بنفشه یک روغن معتدل و سازگار با همه‌ی مزاج هاست که در افراد گرم مزاج اثر سرد و در افراد سرد مزاج اثر گرمی دارد.

تماس بدنی نیز یکی از بارزترین نمونه های غذای لمسی است. دست دادن و در آغوش گرفتن موجب گرمی روان می شود. در طب سنتی لباس ها و تشک ها همواره با توجه به شرایط آب و هوایی مناطق مختلف انتخاب می شوند. پنبه، ابر و مواد پلاستیکی دارای طبع سرد هستند، بنابراین در مناطق گرمسیری باید از لباس های پنبه ای و نخی و در مناطق سردسیری از لباس ها و زیراندازهای پشمی و در مناطق مرطوب از نمد (به عنوان زیرانداز) استفاده کرد. خوب است بدانید که تشک های خوشخواب سرد هستند و اگر در معرض کولر نیز قرار گرفته باشند، در شخصی که بیماری سرد مانند روماتیسم داشته باشد موجب تشدید بیماری می شود.

ریزترین غذای جذبی انگشتر است. طلا گرمی تن را زیاد می کند و برای مزاج سرد مفید است. طبع سرد نقره نیز برای گرم مزاجان تاثیر دارد. آب درمانی نیز یک غذای لمسی به حساب می آید. امام صادق (ع) تن به آب زدن و شنا کردن را موجب نشاط و شادابی می داند. رنگ مو و سرمه نیز جذبی اند. سرمه، خلط سرد منتشر در چشم را ذوب می کند و موجب افزایش بینایی می شود.

غذاهای بویایی برای سلامت جسم و روح

آنچه را که از بینی استشمام می کنیم نیز نوعی غذاست. بوها در ذائقه‌ی انسان تاثیر می گذارند. بعضی از آنها گرم و بعضی سرد هستند. بوهای گرم اشتها را زیاد و بوهای سرد اشتها را کم می کنند. همچنین به کمک بوهای گرم می توان مغز را گرم و فرد را از افسردگی، آلزایمر و کند ذهنی نجات داد.

به طور کلی بو غذای مغز است. برای داشتن نشاط و هوش باید مغز را گرم کرد. خواب زیاد و فراموش ناشی از رطوبت مغز و علاج آن غذای گرم و استشمام عطر در زمان خواب است. همچنین در بیماران افسرده و افراد مبتلا به آلزایمر حتما باید از بوهای گرم استفاده کرد. امام علی (ع) می فرمایند: «رایحه‌ی خوش موجب نشاط و شادابی است.»

در طب سنتی قدیم با بوهای سرد فرد را بی هوش می کردند. افراد صفراوی چون گرم هستند و متابولیسم سریع انجام می دهند، بعد از عمل های جراحی و بی هوشی زود به هوش می آیند. حتی گاهی در حین عمل هم به هوش می آیند، بنابراین باید به افراد صفراوی دوز بیشتری از داروی بیهوشی داد. افراد بلغمی به علت سرد بودن و داشتن متابولیسم کند، حتی دیر به هوش می آیند و در این افراد باید داروی بی هوشی با دوز کمتر تجویز شود.

غذاهای جنسی

خداوند منشا محبت و رحمت است و در ذات انسان نیز محبت ورزیدن و مورد محبت واقع شدن را نهاده و این نیاز است که باعث تبادل انرژی می شود. انسان باید همیشه محیطی برای ابراز لطف پیدا کند و زمینه مهرورزی باید فراهم شود. دستورات اسلامی سرشار از راهنمایی است برای مهرورزی مانند دیدن دوستان و خانواده به شکل منظم، احترام به پدر و مادر و … . ارضای مشروع غریزه‌ی جنسی موجب نشاط و سلامتی جسم و روان است، به همین دلیل اسلام افراد را به اصل ازدواج و روابط زناشویی سالم و مشروع ترغیب می کند.

در ارضای غریزه‌ی جنسی تمام غذاهای دیداری، بویایی، لامسه و شنیداری فعال هستند. بنابراین اگر به شکل صحیح و مشروع انجام نشود باعث بیماری های شدید روحی و جسمی خواهد شد. امیر المؤمنین (ع) زیادروی در آن را باعث فرسودگی و پیری می داند.

غذاهای انسی برای سلامت جسم و روح

غذای انسی همان همدلی و مأنوس بودن است و همه انسان ها نیازمند غذای انسی هستند. انس با خداوند بالاترین و بهترین مرتبه‌ی انس است. مسلمانان در رابطه با غذای انسی ثروتمندترین مردم جهان هستند، زیرا علاوه بر انس با خداوند، با ائمه‌ی اطهار (ع) که انسان های بسیار والایی هستند نیز مأنوس اند. زندگی در کنار افرادی که علاقه و احساسی بین مان وجود ندارند موجب می شود تا همه چیز را سیاه ببینیم و برعکس، وجود روابط صمیمانه بین افراد موجب می شود تا کویر خشک را هم بهترین مکان زندگی احساس کنیم. غذای انسی بر اشتها و هضم غذا و سلامتی انسان ها تاثیر به سزایی دارد. غذای عالی در کنار کسی که با ما انس نداشته باشد به غذای پست تبدیل می شود.

اگر همه غذاها حاضر بود و از لحاظ کیفیت هم بهترین غذاها باشند ولی با کسی که دوست ندارید این غذا را بخورید، این غذاها برای شما مانند زهر می شوند، ولی اگر نان خشکی با کسی که دوستش دارید و به او عشق می ورزید بخورید، لذیذترین غذا برای شما می شود. اگر خیلی گرسنه یا خسته باشید و ناگهان دوستی که بسیار به او علاقه دارید را ببینید، تمام گرسنگی ها و خستگی ها را فراموش کرده و ساعت ها می توانید بدون مصرف غذا و استراحت کردن در کنار او باشید. غذای انس عمر را زیاد و جسم و روح را گرم می کند. تمام انسان ها  نیاز به دوستانی مشفق دارند تا مدتی در کنار هم محفل انس داشته باشند. باید دوست مشفق و واقعی برای خود برگزینید و با او خلوت کنید که از بهترین غذاها برای روح انسان انس است.

نیک و نو
نوشته شده توسط گیاه یاب در تاریخ ۶ آذر ۱۳۹۵ با موضوع طب سنتی مطالب ویژه