گل گلرنگ چاشنی ارزان نسبت به زعفران

گلرنگ
به فارسی گیاه را «گلرنگ»و تخم آن را «تخم کافشه»،«خسک دانه»و در گیلان «تخم کاجره»و«تخم کازیره»می گویند.در کتب طب سنتی با نامهای عربی آن «قرطم»و«احریض» و تخم آن را «حب العصفر»و «بذر الاحریض» نام می برند.به فرانسوی Safran batardو به انگلیسی Safflowrr گفته می شود.گیاهی است از خانواده compositaeتیره فرعی tubuliflorae،نام علمی آنCarthamus tinctorius L. می باشد.

مشخصات 

گیاهی است یکساله،ارتفاع ان در حدود ۶۵/۰ متر کمی خاردار و منظره کلی ان بخصوصگلهایش شباهت با خارخسک دارد.برگهای آن بدون دمبرگ پهن و موجدار با دندانه های منتهی به خارهای ظریف است.رگبرگهادر سطح زیرین برگ برجسته و نمایان می باشد.گلهای ان منفرد در یک طبق کوچک لوله ای و زرد رنگ مایل به قرمز در انتهای شاخه گلدار ظاهرمی شود.میوه ان فندقه سفید رنگ که در قسمت بالای آن دسته ای تار نازک وجود دارد.

گلرنگ ،بومی مشرق زمین است و از نواحی عربستان برخاسته و پس زا آن به سایر مناطق دنیا منتشر شده است و امروزه در اغلب کشورها کاشته می شود و از نظر مصارف روغن آن و ماده رنگی گلهای ان مورد توجه است.تکثیر گلرنگ از طریق کاشت دانه آن صورت می گیرد.دانه ان را برای اینکه در جوانه زدن تسریع شود،قبل از کاشت ۲۴ ساعت در آب می خیسانند و معمولا در ارقام مختلفه گلرنگ پس از۵-۴ ماه گیاه قابل بهره برداری میشود.این گیاه در خراسان ،تفرش تبریز و برخی مناطق دیگر می روید.

ترکیبات شیمیایی 

از نظر ترکیبات شیمیایی درگلهای گلرنگ دو ماده رنگی وجود دارد یکی ماده رنگی زرد که در آب حل می شود وبا طریق ساده شستن می توان ماده رنگی زرد ان را به دست آورد.ماده دیگر ماده ای است قرمز رنگ به نام کارتامین که درآب غیر محلول است و در محلولهای قلیایی ضعیف حل می شود،در الکل کم حل می شود و در اتر خیلی کمتر حل می شود.در میوه این گیاه در حدود ۳۰ درصد پروتئین و مقداری چربی ثابت خوراکی وجود دارد.مقدار چربی برحسب ارقام مختلف متفاوت است و بین ۳۰-۲۰ درصد فرق می کند واز این جهت گلرنگ از دانه های روغنی نیز محسوب می شود.

بررسی های دیگری نشان می دهد که در گلهای گلرنگ ماده رنگی زرد به نام سلافوریلوکارتامین و ایزوکاتامین وجود دارد.طبق نظر [روا]در آن چربی ثابت نیز وجود داردکه شامل لینولئیک اسید،اولئیک اسید،استاریک اسید ،پالمیتیک اسید ،لینولینک اسید و در آخر دو ماده رنگی به نام های کارتامین و کارتامیک اسید می باشد.

درمیوه آن یک نوع آنزیم شبیه رنت و ماده رنگی خالص گلرنگ یافت می شود.در دانه های آن روغن ثابتی وجود دارد که عمدتا شامل لینولئیک اسیدو یک گلیسرید استو در تجزیه دیگری وجود میریستی نیک اسید،آراشیدیک اسید،لینگوسویک اسید و لینولئیک اسید در آن تایید شده است.

خواص و کاربرد گلرنگ

زعفران شاید گران ترین ادویه جهان باشد و به همین دلیل برای رنگین کردن بسیاری از مواد غذایی مثل برنج، سوپ، سس، نان و ترشی بخصوص در صنعت که صرفه اقتصادی بسیار حائز اهمیت است، از رنگ های مصنوعی به جای زعفران استفاده می کنند.

رنگ های خوراکی مصنوعی شاید در مقادیر بسیار اندک مجاز باشد و تهدیدی جدی برای سلامت انسان ها محسوب نشود؛ اما استفاده مداوم از آنها در بسیاری از مواد غذایی پرمصرف ممکن است در طولانی مدت عوارض ناگواری بر سلامت انسان ها داشته باشد.

نگرانی های جامعه پزشکی در مورد رنگ های خوراکی مصنوعی ممکن است تقاضا را برای رنگ استخراج شده از اندام های گیاهان افزایش دهد. یکی از گیاهان بسیار خوشرنگ و پرخاصیت که از خانواده کاسنی محسوب می شود، گلرنگ است. گلرنگ ضمن اینکه چاشنی ارزان تری نسبت به​ زعفران است تقریبا همان رنگ را ایجاد می کند، بلکه به دلیل وجود خواص شگفت انگیز می تواند جایگزین فوق العاده ای برای بسیاری از رنگ های پرضرر مصنوعی باشد. رنگ استخراج شده از گلرنگ نه تنها برای بدن انسان تقریبا بی ضرر است، بلکه می تواند بسیار سودمند و گاهی حتی بسیار کاربردی تر از زعفران باشد.

گلرنگ، گیاهی است که به طور عمده در آب و هوای گرم و خشک رشد می کند. دانه های روغنی آن منبعی برای استخراج روغن های گیاهی است و از دیرباز غذایی کامل برای پرندگان محسوب می شد. از گل های گلرنگ برای رنگین​کردن خوراکی ها و به عنوان منبعی برای استخراج رنگ طبیعی استفاده می کنند؛ علاوه بر این، گل های گلرنگ در بسیاری از موارد برای مقاصد دارویی نیز به کار می رود.

در زمان های گذشته، مصریان برای رنگ کردن کتان و ابریشم از رنگ گلرنگ استفاده می کردند. همچنین نوعی پماد آیینی نیز داشتند که در مراسم مذهبی و برای چرب کردن مومیایی قبل از اتصال اجزای آن به کار می رفت که این پماد را با گلرنگ رنگین می کردند. از روغن دانه های گلرنگ نیز برای تسکین برخی زخم ها استفاده می کردند و این نشان می دهد این روغن دارای موادی است که احتمالا خواصی شبیه مسکن داشته است؛ البته ماهیت روغنی این ترکیب نیز باعث شده گذشتگان از آن به عنوان منبعی برای سوخت و ایجاد روشنایی استفاده کنند.

با توجه به بررسی های مختلف به نظر می رسد در گذشته گلرنگ در خاورمیانه و هند و آفریقا نیز کاربرد داشته است و از آن به عنوان پادزهر استفاده می کردند. علاوه بر این، از روغن این ترکیب به عنوان دارو برای تحریک تعریق در درمان تب بهره می بردند.

بسیاری از گذشتگان از گلرنگ به وفور برای رنگین کردن برنج و سوپ استفاده می کردند. گاهی برای زینت دادن به خانه هایشان از گلدانی که در آن غنچه های گلرنگ رشد کرده بود، استفاده می کردند و از غنچه های آن در درمان یبوست بهره می بردند.

استفاده از رنگ استخراج شده از گلرنگ در صنعت نساجی، بویژه در صنایع فرش بافی در شرق اروپا، خاورمیانه و شبه قاره هند بسیار رایج بوده است.

از گلرنگ اثرات افزایش دهنده قدرت باروری نیز گزارش شده است. بنابر آزمایشی که روی موش های نر و ماده انجام شد، وزن رحم در موش های ماده و وزن کیسه های منی در موش های نر عقیم افزایش یافته بود که این موضوع مساله ای قابل تحقیق و ارزشمند در درمان ناباروری است و در واقع ممکن است در آینده داروهای مکملی در درمان ناباروری مورد استفاده قرار بگیرد که در آنها از گلرنگ استفاده شده است.

بسیاری از مطالعات بالینی و آزمایشگاهی نشان می دهد داروها یا مکمل هایی که در آنها از گلرنگ استفاده شده است، برای درمان مشکلات قاعدگی، بیماری های قلبی ـ عروقی و درد و تورم همراه با مشکلات روحی موثر بوده اند.

البته شایان ذکر است افرادی که استفاده مداوم و کاربردی این ترکیب را به عنوان داروی طبیعی می پسندند، باید حتما پیش از مصرف با پزشک خود در این خصوص مشورت کنند.

آوآباب ، آفتاب آی آر

به این مطلب امتیاز بدید!
نوشته شده توسط همکار گیاه یاب در تاریخ ۲۳ تیر ۱۳۹۵ با موضوع خواصی از طبیعت
  • سلام
    در رابطه با خواص چربی سوزی روغن گلرنگ میخواستم اطلاعاتی کسب کنم و اینکه از چه طریق میتوان این روغن راتهیه کرد
    تسریع در پاسخ به درخواست اینجانب مزید امتنان خواهد بود .

  • آشپزی سالم

    برگر سالمون
    همبرگر از ساندویچ‌های بسیار لذیذ و پرطرفدار است که در سراسر جهان به روش‌های مختلفی سرو می‌شود. اما متاسفانه این غذای لذیذ سرشار از چربی، روغن و نمک بوده که مصرف زیاد آن می‌تواند مشکلات جدی همانند چاقی، کبد چرب ...
    ادامه مطلب

    از دل طبیعت

    چای دارچین
    در مطالب گذشته به خواص و فواید دارچین به طور کامل پرداختیم. همانطور که می دانیم دارچین از دسته گیاهانی می باشد که در مصارف غذایی کاربرد فراوانی دارد و همچنین به عنوان طعم دهنده چای از آن استفاده می شود، در ادامه به خواص دارویی چای دارچین خواهیم پرداخت. ...
    ادامه مطلب

    تبلیغات متنی

    اگر چه در نگارش مطالب این سایت از منابع معتبر علمی بهره برده شده است، اما مطالب آن کلی بوده و جایگزین توصیه های پزشکتان نمی باشد.
    کلیه حقوق متعلق به پایگاه طب سنتی و سلامت گیاه یاب است.