عوارض مصرف کم لبنیات

0
91

به مواد غذایی مانند ماست ، پنیر ، سرشیر ، خامه ، کره و… که همگی از شیر بدست می آیند، لبنیات گفته میشود. از آنجایی که این مواد تامین کننده بسیاری از نیازهای بدن انسان میباشند، مصرفشان به صورت روزانه و مداوم به شدت توسط متخصصان تغذیه توصیه شده است. اما متاسفانه بسیاری از ما از آنها غافل شده و از گنجاندن لبنیات در برنامه ی غذایی خود صرف نظر میکنیم.

لبنیات
دکتر احمدرضا درستی، متخصص تغذیه و رئیس انستیتو تحقیقات تغذیه و صنایع غذایی ایران می‌گوید: در پی مطالعاتی که طی سالهای ۷۹ تا ۸۱ در انستیتو انجام شد، ما به این نتیجه رسیدیم که بیشترخانواده‌های ایرانی با کمبود کلسیممواجه هستند، اما این آمار بالا یعنی ۹۰درصد، از آنجایی به دست آمده است که RDA (جیره غذایی روزانه) برای کلسیم در سال‌های اخیر بالا رفته است و نه تنها در ایران که در تمام دنیا شاهد آمار بالایی از افراد هستیم که به این کمبود دچار هستند. یعنی اگر قرار بود معیار سنجش RDA قدیمی‌باشد، این کمبود این‌قدر بالا نبود.

دکترسید مرتضی صفوی، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت نیز با اشاره به تحقیقاتی که در سال۶۱ انجام شده و در گزارش بررسی مصرف انستیتو تغذیه که تمام کشور را دربر می‌گیرد نیز آمده است می‌گوید: براساس این مطالعات، متوجه شدیم که دریافت لبنیات و در نتیجه آن، کلسیم دریافتی بالای ۹۰درصد افراد کم است و تنها ۱۰درصد از افراد جامعه به میزان کافی، کلسیم دریافت می‌کنند.

وی در ادامه به عوارض خطرناک ناشی از این کمبود اشاره می‌کند و می‌گوید: خبر بدی که ریشه در این کمبود کلسیم گسترده دارد، این است که سن پوکی استخوان در زنان ایرانی به ۳۵ سال کاهش یافته است و اکثر این خانم‌ها با پوکی استخوان وارد دهه چهارم زندگی شان می‌شوند.

صفوی در پاسخ به این سؤال که پس ازآگاهی از این آمارها، وزارت بهداشت چه راهکارهایی را برای بهبود دریافت کلسیم در افراد انجام داده است به همشهری می‌گوید: ما به عنوان اولین قدم، فرهنگ‌سازی را شروع کردیم چرا که معتقدیم هر اصلاحی در نتیجه فرهنگ‌سازی صحیح و اطلاع رسانی مناسب، هم نتیجه بخش خواهد بود و هم تثبیت خواهد شد.

وی در ادامه به اقدامات دیگر وزارت بهداشت از جمله تغییر نوشیدنی‌های مورد استفاده در ادارات دولتی اشاره می‌کند و می‌گوید: طبق مصوبه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی که رئیس جمهور، ریاست آن و وزیر بهداشت، سمت دبیری آن را به عهده دارد، از دی ماه سال ۱۳۸۴به بعد، دوغ جایگزین نوشابه در ادارات دولتی شد و از آن زمان تا به حال، نوشیدنی‌های شیرین گازدار جایگاهی را در میان نوشیدنی‌های مورد استفاده در ادارات دولتی ندارند؛ بنابراین، هم یکی از منابع مفید دریافت کلسیم یعنی دوغ را وارد برنامه غذایی افراد کردیم و هم از سوی دیگر یکی از عوامل پیشگیری از جذب کلسیم و بروز پوکی استخوان راکه همان نوشیدنی‌های شیرین گازدار است، حذف کردیم.

صفوی به عنوان اقدام دیگر وزارت بهداشت، از برنامه شیر مدرسه یاد می‌کند و می‌افزاید: در حقیقت برنامه توزیع۲۰۰میلی‌گرم شیر، به صورت یک روز در میان، طرحی است که برای کودکان سنین دبستان به اجرا در آمده است و چون این بچه‌ها در سنین رشد هستند و از گروه‌های در معرض خطر به شمار می‌آیند، دریافت شیر می‌تواند تا حدودی کمکی برای جبران کمبود کلسیم باشد.

دکتر درستی هم در اشاره به گروه‌های در معرض خطر به دو گروه اشاره می‌کند و می‌گوید: هم کسانی که نیاز بالاتری به ماده مغذی کلسیم دارند و هم افرادی که در سنین رشد و نمو قرار دارند در صورت دریافت کمتر از حد توصیه شده کلسیم، در معرض خطر هستند که از این افراد می‌توان به زنان باردار، شیرده و کودکان در حال رشد اشاره کرد و اولویت برنامه‌های اصلاحی هم باید بر این افراد متمرکز شود.

اما، صفوی، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت، به این سؤال که برای مادران باردار و شیرده چه اقدامی‌صورت گرفته است، بازهم به فرهنگ سازی و اطلاع رسانی در رسانه‌های ارتباط جمعی فراگیر اشاره می‌کند و البته در پی آن خبر از آغاز غنی سازی محصولات لبنی از جمله شیر با کلسیم و ویتامین D می‌دهد.

به گفته صفوی، تسهیلاتی هم برای شرکت‌های تولیدکننده این مواد غذایی غنی شده از جمله صدور مجوز سریع و اجازه قیمت گذاری بالاتر از محصولات لبنی معمولی، ایجاد شده است تا شرکت‌های تولیدکننده هم به این غنی سازی ترغیب شوند که البته مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت تاکید می‌کند در این زمینه جای کار زیادی وجود دارد.

این در حالی است که دکتر درستی پیش از این، در اشاره به مطالعات تکمیلی انستیتو تحقیقات تغذیه در زمینه راهکارهای مناسب برای جبران کمبود کلسیم، به طرحی اشاره کرده و گفته بود: ما در بررسی طرح غنی‌سازی شیر و آبمیوه‌ها به این نتیجه رسیده‌ایم که نتیجه به دست آمده در حد انتظار ما از این طرح نبوده است و دریافت کلسیم از راه آبمیوه‌ها و شیر، احتیاج به بررسی‌های بیشتری دارد.

در این میان و با توجه به فعالیت‌های وزارت بهداشت در راستای ارائه راهکارهای عملی برای جبران کمبود کلسیم در خانوارهای ایرانی و گنجاندن منابع غذایی حاوی کلسیم در برنامه روزانه افراد، به نظرمی‌رسد چیزی که اهمیت بیشتری دارد، گذشته از پرداختن به شیوه‌های تبلیغاتی مفید در راستای افزایش سرانه مصرف مواد لبنی و مواد غذایی حاوی کلسیم، هماهنگی‌های بین بخشی و حتی اختصاص یارانه به محصولات لبنی است تا این کمبود در سال‌های آینده برطرف شود.

دکترسیدمرتضی صفوی، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت نیز با اشاره به تحقیقاتی که در سال۶۱ انجام شده و در گزارش بررسی مصرف انستیتو تغذیه که تمام کشور را دربر می‌گیرد نیز آمده است می‌گوید: براساس این مطالعات، متوجه شدیم که دریافت لبنیات و در نتیجه آن، کلسیم دریافتی بالای ۹۰درصد افراد کم است و تنها ۱۰درصد از افراد جامعه به میزان کافی، کلسیم دریافت می‌کنند.

وی در ادامه به عوارض خطرناک ناشی از این کمبود اشاره می‌کند و می‌گوید: خبر بدی که ریشه در این کمبود کلسیم گسترده دارد، این است که سن پوکی استخوان در زنان ایرانی به ۳۵ سال کاهش یافته است و اکثر این خانم‌ها با پوکی استخوان وارد دهه چهارم زندگی شان می‌شوند.

صفوی در پاسخ به این سؤال که پس ازآگاهی از این آمارها، وزارت بهداشت چه راهکارهایی را برای بهبود دریافت کلسیم در افراد انجام داده است به همشهری می‌گوید: ما به عنوان اولین قدم، فرهنگ‌سازی را شروع کردیم چرا که معتقدیم هر اصلاحی در نتیجه فرهنگ‌سازی صحیح و اطلاع رسانی مناسب، هم نتیجه بخش خواهد بود و هم تثبیت خواهد شد.

وی در ادامه به اقدامات دیگر وزارت بهداشت از جمله تغییرنوشیدنی‌های مورد استفاده در ادارات دولتی اشاره می‌کند و می‌گوید: طبق مصوبه شورای عالی سلامت و امنیت غذایی که رئیس جمهور، ریاست آن و وزیر بهداشت، سمت دبیری آن را به عهده دارد، از دی ماه سال ۱۳۸۴به بعد، دوغ جایگزین نوشابه در ادارات دولتی شد و از آن زمان تا به حال، نوشیدنی‌های شیرین گازدار جایگاهی را در میان نوشیدنی‌های مورد استفاده در ادارات دولتی ندارند؛ بنابراین، هم یکی از منابع مفید دریافت کلسیم یعنی دوغ را وارد برنامه غذایی افراد کردیم و هم از سوی دیگر یکی از عوامل پیشگیری از جذب کلسیم و بروز پوکی استخوان راکه همان نوشیدنی‌های شیرین گازدار است، حذف کردیم.

صفوی به عنوان اقدام دیگر وزارت بهداشت، از برنامه شیر مدرسه یاد می‌کند و می‌افزاید: در حقیقت برنامه توزیع۲۰۰میلی‌گرم شیر، به صورت یک روز در میان، طرحی است که برای کودکان سنین دبستان به اجرا در آمده است و چون این بچه‌ها در سنین رشد هستند و از گروه‌های در معرض خطر به شمار می‌آیند، دریافت شیر می‌تواند تا حدودی کمکی برای جبران کمبود کلسیم باشد.

همچنین بخوانید :  غذاهای چرب و مضر و خطرات آنها

دکتر درستی هم در اشاره به گروه‌های در معرض خطر به دو گروه اشاره می‌کند و می‌گوید: هم کسانی که نیاز بالاتری به ماده مغذی کلسیم دارند و هم افرادی که در سنین رشد و نمو قرار دارند در صورت دریافت کمتر از حد توصیه شده کلسیم، در معرض خطر هستند که از این افراد می‌توان به زنان باردار، شیرده و کودکان در حال رشد اشاره کرد و اولویت برنامه‌های اصلاحی هم باید بر این افراد متمرکز شود.

اما، صفوی، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت، به این سؤال که برای مادران باردار و شیرده چه اقدامی‌صورت گرفته است، بازهم به فرهنگ سازی و اطلاع رسانی در رسانه‌های ارتباط جمعی فراگیر اشاره می‌کند و البته در پی آن خبر از آغاز غنی سازی محصولات لبنی از جمله شیر با کلسیم و ویتامین D می‌دهد.

به گفته صفوی، تسهیلاتی هم برای شرکت‌های تولیدکننده این مواد غذایی غنی شده از جمله صدور مجوز سریع و اجازه قیمت گذاری بالاتر از محصولات لبنی معمولی، ایجاد شده است تا شرکت‌های تولیدکننده هم به این غنی سازی ترغیب شوند که البته مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت تاکید می‌کند در این زمینه جای کار زیادی وجود دارد.

این در حالی است که دکتر درستی پیش از این، در اشاره به مطالعات تکمیلی انستیتو تحقیقات تغذیه در زمینه راهکارهای مناسب برای جبران کمبود کلسیم، به طرحی اشاره کرده و گفته بود: ما در بررسی طرح غنی‌سازی شیر و آبمیوه‌ها به این نتیجه رسیده‌ایم که نتیجه به دست آمده در حد انتظار ما از این طرح نبوده است و دریافت کلسیم از راه آبمیوه‌ها و شیر، احتیاج به بررسی‌های بیشتری دارد.

در این میان و با توجه به فعالیت‌های وزارت بهداشت در راستای ارائه راهکارهای عملی برای جبران کمبود کلسیم در خانوارهای ایرانی و گنجاندن منابع غذایی حاوی کلسیم در برنامه روزانه افراد، به نظرمی‌رسد چیزی که اهمیت بیشتری دارد، گذشته از پرداختن به شیوه‌های تبلیغاتی مفید در راستای افزایش سرانه مصرف مواد لبنی و مواد غذایی حاوی کلسیم، هماهنگی‌های بین بخشی و حتی اختصاص یارانه به محصولات لبنی است تا این کمبود در سال‌های آینده برطرف شود.

یکی از گروه های غذایی که مصرف آن برای بدن بسیار مهم و ضروری است ، خانواده ی لبنیات نام دارد. توصیه می شود که روزانه ۲ الی ۴ واحد از این خانواده در رژیم غذایی افراد گنجانده شود. این خانواده از لحاظ ارزش غذایی در بالای هرم قرار دارند.

ماست به حفظ سلامت دستگاه گوارش کمک می کند، پنیر می تواند جای گوشت را بگیرد و کره و خامه کالری فراوانی دارند و دوغ یکی از نوشیدنی های مغذی و دارای املاح فراوانی است.

خامه، مملو از انرژی

با اینکه خامه، چربی شیر است اما در گروه روغن ها جای می گیرد و هر قاشق مرباخوری از آن، یک واحد چربی محسوب می شود و ۴۵ کیلوکالری انرژی دارد. این چربی از نوع حیوانی و سرشار از کلسترول است، بنابراین کسانی که به بیماری های قلبی عروقی مبتلا هستند و باید کلسترول رژیم غذایی شان محدود باشد، باید دور این ماده غذایی را خط بکشند اما کسانی که لاغر هستند و می خواهند در واحدهای حجمی کوچک، مقدار کالری وعده های غذایی شان را افزایش دهند، بهتر است خامه را در برنامه غذایی روزانه خود بگنجانند.

کشک، فقط پاستوریزه

کشک از دوغ به دست می آید؛ ابتدا کره ماست را می گیرند و آنچه باقی می ماند، دوغ است. بعد آب دوغ را می گیرند و بعد از غلیظ کردن، آنچه مانده به اندازه گلوله هایی درمی آورند و می گذارند خشک شود. به این ترتیب کشک به دست خواهدآمد. البته این روش سنتی تهیه کشک است و در کارخانه ها تمام مراحل تولید مکانیزه انجام می شود، کشک را پاستوریزه هم می کنند. می توان کشک را از منابع پروتئین و کلسیم دانست ولی اگر نمک فراوانی به آن زده شده باشد، سدیم موجود در نمک باعث می شود کلسیم کشک جذب نشود.

یک لیوان کشک، معادل یک لیوان شیر و ماست و بین ۶۵ تا ۷۵ کیلوکالری انرژی دارد.

دوغ، نوشیدنی مغذی

دوغ به این دلیل که از رقیق شدن ماست به دست می آید، پروتئین و کلسیم کمتری دارد ولی کسانی که سایر محصولات لبنی را مصرف نمی کنند، بهتر است دوغ بنوشند.

دوغ شور و گازدار هم وجود دارد اما بهتر است انواع بدون گاز و کم نمکشان را انتخاب کنید. در ضمن، هر ۲ لیوان دوغ معادل ۱ لیوان شیر انرژی دارد و باید آن را در کل مقدار انرژی دریافتی روزانه در نظر گرفت.

شیر، منبع کلسیم

شیر علاوه بر اینکه حاوی پروتئین با کیفیت است، نیاز بدن به کلسیم، فسفر و ویتامین های ۲B وD را تامین می کند. این نوشیدنی براساس مقدار چربی ای که دارد، انواع مختلف بدون چربی، کم چرب و پرچرب دارد و هر لیوان آن با توجه به مقدار چربی اش بین ۵۵ تا ۷۵ کیلوکالری انرژی به بدن می رساند.

البته قندی به نام لاکتوز در شیر وجود دارد که دستگاه گوارش برخی افراد نمی تواند آن را هضم کند و با خوردن شیر دچار دل درد می شوند. این افراد می توانند سایر محصولات لبنی را مصرف کنند یا شیر بدون لاکتوز بنوشند.

این نوشیدنی در طعم های مختلف مثل شیرکاکائو، شیرقهوه، شیرموز، شیرتوت فرنگی و… وارد بازار شده است و کسانی که از طعم شیر معمولی خوششان نمی آید، می توانند از این شیرها استفاده کنند. البته این محصولات مقداری شکر دارند و خوردن بی?رویه آنها می تواند باعث اضافه وزن و چاقی شود.

پنیر، به جای گوشت

پنیر به دلیل پروتئین فراوانی که دارد، در علم تغذیه جزو گروه گوشت ها محسوب می شود و ۴۵ گرم از آن (به اندازه یک قوطی کبریت)،

معادل یک واحد گوشت درنظر گرفته میشود.

پنیرها براساس میزان نمک و چربی شان انواع مختلف دارند. برخی از پنیرها مانند پنیر لیقوان، نمک زیادی دارند و برخی مانند پنیرهای

فراوری شده (مثل پنیر پیتزا، گودا، چدار و… ) مملو از چربی و دارای کلسترول هستند که بهتر است از میان آنها نوع کم نمک و کم چربی را انتخاب کنید.

با توجه به مقدار چربی، هر ۴۵ گرم پنیر بین ۵۵ تا ۸۵ کیلوکالری انرژی دارد.

ماست، محصولی بدون لاکتوز

محصول تخمیر شده شیر است. تنها تفاوت ماست و شیر، وجود نداشتن لاکتوز در ماست است زیرا لاکتوز آن به اسیدلاکتیک تبدیل شده اما پروتئین و املاح آنها تقریبا برابر است.

ماست هم ۲ نوع کم چرب و پرچرب دارد و چون منشاء آن حیوانی است، چربی آن کلسترول دارد بنابراین مصرف ماست کم چرب بهتر است. یک لیوان ماست بین ۵۰ تا ۷۰ کیلوکالری انرژی دارد و یک واحد لبنیات محسوب می شود.

کره، منبع ویتامین A

کره چربی تغلیظ شده موجود در شیر است اما رنگ زردش به ویتامین A موجود در آن برمی گردد. این روغن مقداری آب هم دارد به همین دلیل هنگام حرارت دیدن می پاشد. این روغن با منشاء حیوانی، به ازای هر قاشق مرباخوری ۴۵ کیلوکالری انرژی دارد و یک واحد چربی محسوب می شود. می توان کره را منبع انرژی دانست و یک قاشق مرباخوری از آن را در ظرف غذای بچه هایی که کم وزن می گیرند و کم غذا هستند، ریخت.

آکاایران ، های دکتر

عوارض مصرف کم لبنیات
به این مطلب امتیاز بدید!
اشتراک گذاری

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید