سرما درمانی چیست و چه آثاری دارد؟

سرما درمانی که در زبان انگلیسی به آن Cryotherapy می‌گویند، نوعی روش است که در آن بدن بیمار در معرض سرما و دمای پایین قرار میگیرد. بسیاری از متخصصان معتقد هستند که این روش میتواند به درمان و کنترل بسیاری از بیماری‌ها مانند چاقی (از بین بردن چربی)، بواسیر، سالک و… کمک کند. در ادامه به بررسی جامع این روش درمانی و فواید آن خواهیم پرداخت. با گیاه یاب همراه باشید.

سرما درمانی

سرما درمانی چیست؟

سرما درمانی یا کرایوتراپی با استفاده از عوامل سرد کننده برای درمان یک‌سری بیماری‌‌ها از جمله کشیدگی، شکستگی و گرفتگی عضلات به‌کار می‌رود‌. در این درمان معمولا از کیسه‌ی حاوی قطعه‌های کوچک یخ، پک یخ (ice pack) یا اسپری سرمازا استفاده و معمولا در مراحل اولیه‌ی درمان توصیه می‌شود. در این نوع درمان موثرترین وسیله همان کیسه‌ی یخ است.

ابن‌سینا در کتاب قانون خود از آب و یخ به منظور کاهش ورم و درد از طریق ایجاد خواب رفتگی گفته است. توماس بارتولن نیز در کتاب خود (که در سال ۱۶۶۱ در ایتالیا به چاپ رسیده) از یخ درمانی نام برده است. در ابتدای قرن ۱۹، جیمز کریل از آب سرد و آب دریا برای درمان موارد مختلفی از جمله تب و اسهال در کودکان استفاده می‌کرد.

در سرما درمانی، دمای بدن را می‌توان به منظور درمان کاهش داد. اگر کاهش دما در همه‌ی بدن انجام شود، تحت عنوان «هیپوترمی» خوانده شده و اگر دما به طور موضعی کاهش یابد. به نام «کرایوتراپی» نامیده می‌شود. سرعت تغییر دمای پوست بستگی به میزان قابلیت هدایت آن دارد. نسبت میان هدایت دما و دمای مخصوص را «دیفوزیته حرارتی» می‌نامند.

انتشار سرما (یا گرما) در هر ناحیه‌ی بدن متفاوت است و به سه عامل بستگی دارد که عبارتند از:

۱- ضخامت اپی درم و درم (لایه‌های پوستی)، چربی و عضله

۲- میزان آب داخل بافت

۳- جریان خون

روش‌های سرد کردن

سه روش برای کاهش دمای بافت‌ها وجود دارد:

۱. دمیدن جریان هوا روی پوست (مانند استفاده از پنکه یا وسیله‌ی سرد کننده‌ای شبیه آن). این روش در پزشکی خیلی متداول نیست.

۲. تبخیر، یعنی استفاده از اسپری‌هایی که به سرعت بخار شده و پوست را خنک می‌کنند؛ مانند اسپری اتیل کلراید و اسپری فلوئری متان که امروزه به علت عوارض ریوی و … کاربرد ندارد.

۳. هدایت یعنی استفاده از وسایل و اجسامی که دمایی کمتر از دمای پوست بدن دارند؛ مانند کیسه‌های سرد یا مقدار هدایت گرما.

آثار بیوفیزیکی سرما

تنگی مویرگی (شریانی): سرما، متابولیسم و عوامل منبسط کننده‌ی عروق مانند التهاب را کاهش می‌دهد. آستانه‌ی تحمل درد را بالا می‌برد و بیمار احساس تسکین می‌کند. کاهش اسپاسم عضلات اسکلتی، نتیجه‌ی یک عمل درونی است.

کاربرد سرما در درمان صدمات عضلانی: یکی از رایج‌ترین موارد استفاده از سرما در صدمات عضلانی است مانند عوارض بعد از جراحی یا صدمات ارتوپدیک.

یکی از نخستین گزارشات بالینی در مورد استفاده از سرما درمانی در کنترل ورم و درد در سال ۱۹۴۶ ارائه شده است. سرما درد و انتقال مایع به ناحیه‌ی صدمه دیده را کاهش می‌دهد، ولی در هر صورت استفاده از بانداژ فشاری برای جلوگیری از ورم ضروری است.

اثر سرما روی دستگاه عصبی – عضلانی: وجود اسپاستی سیتی (از عوارض ضایعه‌ی نخاعی) در عضلات باعث محدودیت حرکت در هنگام حرکات هدفمند روزانه می‌شود. در اسپاستی سیتی مقاومت عضله نسبت به کشش، زیاد شده و رفلکس‌های عمیق تاندونی و کلونوس تشدید می‌شود. طبق نظریه‌های فراوان، سرما درمانی در کاهش اسپاستی سیتی موثر است. اگرچه مکانیسم‌های این تغییرات دقیقا شناخته شده نیست، ولی مطالعات بسیاری روی انسان و حیوان شده تا علت واکنش‌ها را روشن کند.

راهنمایی‌های عمومی

در سرما درمانی از وسایل مختلف استفاده می‌شود مانند کیسه‌های سرد، ماساژ یخ، حوله‌های خیس شده در آب یخ، حمام‌های آب سرد، اسپری‌های خنک کننده و دستگاه‌هایی با سرمای کنترل شده مثل کرایوتراپی.

سرما درمانی

موارد ممنوعیت

در ادامه به استفاده از مواد و وسایل سرمازا و یخ در درمان درد و آسیب‌های گوناگون اشاره شده است تا اگر تردیدی در مورد شرایط وجود دارد با پزشک مشورت شود.

فنومن رینود: بیماری است که رگ‌های کوچک بدن را درگیر می‌کند و به شکل تغییر رنگ اندام در شرایط سرما یا استرس بروز می‌کند. استفاده از وسایل سرمازا و یخ ممکن است باعث بازگشت علائم رینود شود.

کهیر سرما: به آزاد شدن هیستامین پس از یک دوره سرد شدن و سپس گرم شدن مجدد می‌گویند و علائمی مانند برجستگی‌های قرمز رنگ و خارش دارد.

اریتم سرما: یک راش پوستی است که علائم مشخص آن قرمزی و خارش پس از در معرض سرما قرار گرفتن است و می‌تواند درد شدید و اسپاسم عضلانی ایجاد کند.

هموگلوبینوری ناشی از سرما: زمانی روی می‌دهد که سلول‌های قرمز خون آن‌قدر سریع می‌شکنند که مقداری از هموگلوبین نمی‌تواند به پروتئین‌های خون بچسبد، در نتیجه هموگلوبین در ادرار دیده می‌شود.

بی‌حسی: وقتی ناحیه‌ای دچار کرختی و تغییر حس می‌شود و بیمار نمی‌تواند شدت سرد شدن و عوارض آن مانند درد را حس کند، نباید از سرما استفاده شود.

در موارد زیر استفاده از سرما برای درمان موضعی، با احتیاط انجام می‌شود و اگر تردیدی در مورد سرما درمانی وجود دارد، باید نظر پزشک را پرسید.

بیماری‌های قلب و عروق

مانند اریتمی یا اختلالات ریتم قلب، انژین یا دردهای قلبی و بیماری عروق کرونر.

فشارخون بالا

انقباض عروقی ناشی از سرما می‌تواند فشارخون را بالا ببرد.

اعصاب سطحی

سرما درمانی نباید روی نواحی که عصب از نزدیک سطح عبور می‌کند، استعمال شود.

زخم‌ها

سرما درمانی نباید روی زخم تازه استفاده شود.

دیابت

با نظر پزشک، سرما درمانی انجام شود.

نتیجه‌گیری

با توجه به نتایج آزمون‌های انجام شده در دانشکده توانبخشی، استفاده از تمرین‌های کششی همراه سرما درمانی، در درمان سندروم دردهای (myofacial) روشی مطمئن و موثر است. به جرات می‌توان استفاده از آن را به فیزیوتراپیست‌ها توصیه کرد. سرما درمانی، روش درمانی بسیار ساده و بدون عوارض جانبی است. از نظر زمانی نیز در مدت زمان کوتاه (حتی یک جلسه‌ی ۴۰ ثانیه‌ای) نتیجه‌ی مطلوب به دست می‌آید.

این تکنیک فیزوتراپیست‌‌ها را با روشی جدید آشنا می‌کند. یکی از نکات مهم، استفاده از کرایوتراپی به جای اسپری‌های خنک کننده است. استفاده از کرایوتراپی آسان‌تر و ساده‌تر بوده، خطرات و زیان‌های اسپری را ندارد (یخ زدگی پوست، اشتعال، انفجار و …) و تحمل آن برای بیمار آسان‌تر از اسپری است.

با به‌کار بردن صحیح درمان فیزیوتراپی نیازی به استفاده‌ی غیرضروری از داروهای مختلف که معمولا اثرات جانبی دارند، نیز نیست.

فراموش نکنیم که نه آب سرد و نه یخ را نباید مستقیم روی زخم باز قرار داد. هنگامی که هدف ما تنها تسکین درد موضعی باشد، می‌توانیم از اسپری سرد کننده استفاده کنیم. اسپری در جایی که پوست و استخوان مستقیما با یکدیگر ارتباط دارند، مانند قلم پا، بند انگشتان و مچ پا استفاده می‌شود. سرمای اسپری فقط سه تا چهار میلی‌متر به داخل پوست نفوذ می‌کند؛ بنابراین، بر بافت‌های مصدوم عمقی تاثیر نمی‌گذارد.

شاید مقداری انقباض عروق عمقی به شکل بازتابی به وجود آید، ولی این تاثیر احتمالا زودگذر خواهد بود. قطع سرما پس از استفاده از اسپری و متعاقب آن افزایش جریان خون، تاثیری کاملا مخالف را ایجاد می‌کند.

گذشته از این، هنگام استفاده از اسپری، خطر بروز آسیب پوستی ناشی از سرما نیز وجود دارد. به‌طور کلی، هنگام کاربرد یخ و ماساژ آن، احساس‌های زیر به افراد دست می‌دهد:

– احساس سرما

– سوزش و تیر کشیدن

– درد

– بی‌حسی

هنگام استفاده از یخ، می‌توانید برای کاهش تورم، در مدت درمان دو یا سه بار، آن را از روی عضو برداشته و به سرما چند ثانیه فرصت دهید تا به‌طور یکنواخت پخش شود.

پس از درمان با یخ باید سطح پوست کنترل شود. محلی که در معرض یخ قرار داشته، نیز باید قرمز باشد. شما می‌توانید این حالت را با فشار دادن و برداشتن انگشت از روی آن آزمایش کنید. بلافاصله باید رنگ آن از سفید به قرمز برگردد.

با پایان یافتن سرما درمانی، ورزشکار باید استراحت کرده و عضو آسیب‌دیده را بلند کند. پس از حدود دو ساعت، درمان بعدی آغاز می‌شود. استفاده از یخ در آسیب‌های شدید باید هر یک یا دو ساعت یک بار و به مدت ۴۸ تا ۷۲ ساعت یا تا زمان از بین رفتن تورم، ادامه یابد.

نیک و نو
نوشته شده توسط گیاه یاب در تاریخ ۶ دی ۱۳۹۵ با موضوع اخبار دنیای سلامت

آشپزی سالم

سس جعفری
سس جعفری یک چاشنی فوق العاده خوشمزه و لذیذ است که میتوانید به راحتی آن را در منزل تهیه کرده و در کنار غذاهای مختلف از آن استفاده کنید. لطفا با گیاه یاب همراه باشید.   مواد لازم کره ۵۰ گرم . شیر ...
ادامه مطلب

از دل طبیعت

گریپ فروت
گریپ فروت از آن دسته از میوه هایی می باشد که سرشار از خاصیت و برای از بین بردن چربی ها بسیار موثر است و همچینین در تصفیه خون نقش به سزایی دارد,ما به طور جامع در این مقاله به اهمیت و فواید گریپ فروت خواهیم پرداخت. ...
ادامه مطلب

تبلیغات متنی

اگرچه در نگارش مطالب این سایت از منابع معتبر علمی بهره برده شده است، اما مطالب آن کلی بوده و جایگزین توصیه های پزشکتان نمی باشد.کلیه حقوق متعلق به پایگاه طب سنتی و سلامت گیاه یاب است.