ترنجبین

یکی از گیاهان دارویی پرخاصیتی که در صنایع غذاسازی نیز بدلیل داشتن فواید فراوان مورد استفاده قرار می‌گیرد، ترنجبین است. این گیاه که لقب درمانگر دردها را با خود به یدک میکشد بدلیل وجود قند طبیعی در ترکیباتش طعمی شیرین دارد. در این نوشتار به بررسی کامل این گیاه و فواید گوناگونش خواهیم پرداخت. با گیاه یاب همراه باشید.

ترنجبین

گیاه‌شناسی

ترنجبین را به فارسی ترانگبین یا ترنگبین و به عربی، ترنجبین می‌نامند.

ماده‌ای است شیرین که به شکل شبنم روی گیاه خارشتر یا خاربز می‌نشیند. بررسی‌های علمی نشان می‌دهد این شیرابه‌های قندی در نتیجه‌ی عمل حشره‌ای به‌طور طبیعی و با ایجاد شکاف به خارج تراوش می‌شود.

در فصل گرمای زیاد و در اواخر تابستان، شب‌ها روی برگ‌ها و شاخه‌های این گیاه قطره‌های ترنجبین ظاهر می‌شود و روستایی‌ها، صبح‌های خیلی زود، قبل از طلوع آفتاب آن را جمع‌آوری می‌کنند. معمولا در مناطقی که این گیاه ترنجبین نمی‌دهد، به مصرف تعلیف دام، شتر و بز می‌رسد؛ به همین دلیل این گیاه به خارشتر یا خاربز معروف شده است. البته در مناطقی که گیاه ترنجبین دارد نیز شتر و بز خیلی دوست دارند از آن تعلیف شوند و پروار هم می‌شوند. گیاه خارشتر، درختچه یا بوته خاری است که در بیابان‌ها و دشت‌های کم ارتفاع ایران مانند خراسان، یزد، تبریز، زرند، اطراف قم و بوشهر به‌طور خودرو و فراوان دیده می‌شود.

ترنجبـین حاوی ترکیبات قندی مختلفی چون گلوکز، فروکتوز، ساکاروز و تری‌ساکارید است که به راحتی در آب حل می‌شود. در قدیم از ترنجبین در کارخانجات ساده‌ی قندگیری به‌طور سنتی قند می‌گرفتند، ولی بعدها چون فروش ترنجبین از نظر دارویی بازار بهتری پیدا کرد، آن را فقط به عنوان دارو می‌فروختند.

طبیعت: ترنجبـین طبع گرم و تر دارد.

خواص درمانی

* ترنجـبین ملین و مسهل است. دوز مصرفی آن به عنوان ملین برحسب سن بیمار، بین ۱۰ تا ۷۰ گرم است که با کمی آب مصرف می‌شود. گیاه ترنجبین اگر به مقدار کم خورده شود، ملین و اگر به مقدار زیاد مصرف شود، مسهل است.

* برای تسکین عطش و تب مفید است.

* در تسکین سرفه و درد سینه کاربرد دارد.

* خاصیت ضدعفونی کنندگی خوبی دارد و میکروب‌ها را از بین می‌برد؛ به همین دلیل برای درمان بیماری‌های عفونی استفاده می‌شود.

* اگر ترنجبـین با آب زیره خورده شود، برای دفع صدای شکم که با تب خفیفی توام باشد، نافع است.

* خوردن ترنجبین با آب پنیر برای اخراج اخلاط سوخته، با ماءالشعیر برای دفع اخلاط گرم و با کره برای باز کردن ادرار (در مواردی که ترشح ادرار بند می‌آید) مفید است.

* جوشانده‌ی آن معرق است.

* گل‌های ترنجـبین برای درمان بواسیر مفید است.

* مالیدن روغن برگ‌های ترنجبـین روماتیسم را تسکین می‌دهد.

* عرق گیاه ترنجـبین اگر کم‌کم خورده شود، برای دفع سنگ کلیه و مثانه تا حدودی موثر است.

آب ترنجبین

برای تهیه‌ی آب ترنجبین، مقداری ترنجبین را در آب جوش حل می‌کنند، سپس مایع صاف روی آن را بر می‌دارند و می‌گذارند قدری بماند تا مواد خارجی آن ته‌نشین شود. حالا مایع صاف شده‌ی روی آن، آماده‌ی خوردن است. آب ترنجـبین اگر صبح ناشتا خورده شود، موثرتر است. مقدار خوراکی معمول آن ۱۲ تا ۳۵ گرم است.

عوارض جانبی

* بسیاری از خانواده‌ها برای بهبود زردی کودک خود از مخلوط ترنجبین و آب قند استفاده می‌کنند که این مواد، نه تنها تاثیری در بهبود زردی کودک ندارند، بلکه باعث اسهال و استفراغ نوزاد نیز می‌شوند. در یک مطالعه‌ی تحقیقاتی مشخص شد علی‌رغم باورهای بومی مبنی بر تاثیر ترنجبین در کاهش زردی نوزادی، تجویز این ماده اثر قابل‌توجهی در درمان زردی ندارد.

* بیماران مبتلا به حصبه، اسهال خونی، بواسیر، خون ادراری و آبله باید از خوردن ترنجـبین خودداری کنند.

* ترنجـبین برای طحال و اشخاص گرم مزاج مضر است.

به این مطلب امتیاز بدید!
نوشته شده توسط گیاه یاب در تاریخ ۶ دی ۱۳۹۵ با موضوع گیاهان دارویی

آشپزی سالم

طرز تهیه فرنی
فرنی از دسرهای خوشمزه‌ای است که به سبک‌ها و روش‌های مختلفی تهیه می‌گردد. فرنی ورمیشل برای اولین بار در کشور هند پخته شد و سپس دستور پخت آن به سراسر جهان راه پیدا کرد. در ادامه به طرز تهیه فرنی ...
ادامه مطلب

از دل طبیعت

شنگ
نام برخی گیاهان برای بسیاری از ما ناشناخته و حتی عجیب و غریب است. شاید برای همین اگر به عنوان داروی گیاهی موثر برای درمان‌‌مان تجویز شوند از مصرف‌شان دوری می‌کنیم. شنگ ، گیاهی ناشناخته است که امروزه کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرد. برای آشنایی بیشتر با این گیاه و خواص آن با ما همراه باشید. ...
ادامه مطلب

تبلیغات متنی

اگر چه در نگارش مطالب این سایت از منابع معتبر علمی بهره برده شده است، اما مطالب آن کلی بوده و جایگزین توصیه های پزشکتان نمی باشد.
کلیه حقوق متعلق به پایگاه طب سنتی و سلامت گیاه یاب است.